Nekslag

De Russische kranten waren vanmorgen voer voor psychologen en kremlinologen. Grote vraag was of president Medvedev nu wel of geen overwinning had behaald. De ene Russische analist zei van wel, de andere van niet, op grond van Medvedevs lange aarzeling  om de knoop door te hakken.

Zelf moest ik  de hele dag aan Poetin denken, die tijdens de ontslagaanzegging van Loezjkov net als Medvedev merkwaardigerwijs op dienstreis was  en met een ongekend vrolijk gezicht de pers te woord stond over de troebelen in het verre Moskou. Lachte hij omdat hij zijn jarenlange goede vriend en vazal Loezjkov na tien jaar ineens had laten vallen? Of was hij trots dat hij samen met zijn tandempartner Medvedev de klus had geklaard.

Nog  interessanter was het nieuws uit het stadhuis. Daar kregen de 250 hoogste gemeenteambtenaren de wacht aangezegd. Hun lot is nu afhankelijk van de nieuwe burgemeester, die een dezer dagen zal worden aangesteld. Een goede kandidaat lijkt inmiddels de vriendelijke multimiljonair Aleksandr Chlopanin te zijn, de onlangs benoemde speciale gezant van Medvedev op de Noord-Kaukasus. Omdat hij daar weinig voor elkaar heeft gekregen, zou hij met het leiderschap van Moskou een grote beloning krijgen.

Ook boeiend was dat Loezjkov gisteren geen persoonlijk telefoontje van Medvedev kreeg, maar via de autoradio, op weg naar het stadhuis, van zijn ontslag op de hoogste werd gesteld. Toen hij tegen acht uur ‘ s ochtends  zijn werkkamer binnenstapte, was er zelfs nog een verlaat verjaarsfeestje voor hem georganiseerd. Maar de feestvreugde maakte al gauw plaats voor tranen.

Na de daarop volgende vergadering van het stadsbestuur, verscheen er  even na  twaalf uur ‘s middags een ‘Feldjäger’, een koerier van de tsaar met bemodderde laarzen, op het stadhuis om de rode presidentiële envelop aan de burgemeester te overhandigen waarin de ontslagbrief zat.  Je moet de regisseur van het machtsspel nageven dat hij een groot gevoel voor drama heeft.

Loezjkov trok zich daarna terug met zijn goede vriend, volkszanger Josif Kobson, van wie alom bekend is dat hij een belangrijke rol speelt in de hoofdstedelijke onderwereld. Tegen hem moet de afvallige hebben gezegd dat hij naar de rechter stapt om zijn ontslag aan te vechten, zoals Interfax vanmorgen bekendmaakte. Maar later op de dag trok hij die plannen weer in, volgens het weekblad New Times.

Intussen staan  met Poetin bevriende bouwondernemers zoals de gebroeders Rotenberg klaar om Inteko, het bedrijf van Loezjkovs vrouw Jelena Batoerina over te nemen, zo niet in stukken te hakken. Want Batoerina lijkt haar lucratieve opdrachten in Moskou verder  te kunnen vergeten. Waarschijnlijk is dat ook  de voornaamste reden voor Loezjkov om met de rechter te dreigen, want er staat voor het echtpaar veel op het spel.

Merkwaardig genoeg dreigt  het OM  voorlopig  alleen maar om onderzoeken  naar de corruptiepraktijken van Loezjkov en Batoerina te beginnen. Er lopen er een paar, aangespannen door oppositieleider Boris Nemtsov (de leverancier van het bewijs tegen Loezjkov en Co.), die als enige politicus de waarheid boven tafel wil hebben. Maar Nemtsov zei vanmorgen dat er met zijn aanklachten nooit iets is gedaan.

Waarschijnlijk zijn de dreigementen bedoeld om Loezjkov van juridische stappen te weerhouden. Mocht er toch onderzoek worden gedaan, dan gaat dat ten koste van de belangen ban hele politieke top, want daar heeft niemand schone handen en is iedereen tijdens de uitoefening van zijn politieke ambt op zijn minst multimiljonair geworden. Het OM hoeft daarvoor alleen maar de onthullende brochure van Nemtsov over Poetin te lezen, die minstens zo goed gedocumenteerd is als diens  door het Kremlin gebruikte brochure over Loezjkov.

Op de website van het weekblad New Times heeft Loezjkov een brief aan Medvedev  gepubliceerd, geschreven aan de vooravond van zijn ontslag. Daarin ontpopt de reactionaire bewonderaar van Poetins autoritaire gezag  zich ineens als een democraat en een verdediger van de democratie. Zo zegt hij dat er in Rusland sinds 1937 angst onder de bevolking heerst om te zeggen wat ze vindt. Medvedev zou met zijn huidige gedrag die angst bevorderen en zijn beloftes van democratisering ontkrachten om vrij spel te geven aan een dictatuur à la Stalin.

Jammer dat september geen 31ste heeft, want dan zou ik benieuwd zijn of Loezjkov ineens aan het traditionele protest van de oppositie zal deelnemen,  waar eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting wordt geëist. Een demonstratie die hij vroeger altijd op illegale gronden heeft verboden, zoals afgelopen vrijdag voor de rechter bleek.