Harde opties immigratie en asiel onderzocht

VVD en PVV zochten in alle hoeken en gaten naar maatregelen om de immigratie terug te dringen. Met 15 procent is Wilders niet tevreden.

Bij de vorming van een rechtse coalitie hebben onderhandelaars van VVD, PVV en CDA zeer vergaande maatregelen onderzocht om immigratie te beperken.

Dat blijkt uit formatiestukken en gesprekken met betrokkenen. Ambtenaren van het ministerie van Justitie kregen opdracht de haalbaarheid te onderzoeken van voorstellen van met name PVV en VVD. Doel: immigranten ontmoedigen en, eenmaal in Nederland, het opbouwen van rechten vertragen.

Zo willen de partijen gezinshereniging zo moeilijk mogelijk maken en lieten zij tientallen opties, van klein tot groot, onderzoeken. Zoals het weigeren van een vergunning voor ongetrouwde partners. En de eis dat een buitenlandse partner bij aanvraag een sterkere economische en sociale band met Nederland zou moeten hebben dan met het land waar hij vandaan komt. Ook wilden de partijen kinderen ouder dan vijftien uitsluiten van gezinshereniging.

Immigratie en integratie is een van de gevoeligste onderwerpen van een minderheidskabinet van VVD en CDA. Binnen het CDA bestaan grote zorgen over de tweedeling in de samenleving door de invloed van de anti-islamitische PVV. Toenmalig CDA-onderhandelaar Ab Klink verliet om deze reden de Tweede Kamerfractie. Het is nog onduidelijk welke van deze maatregelen beleid worden, maar dit dossier zal zaterdag een belangrijke rol spelen op het CDA-congres over het regeerakkoord.

Ook het asielbeleid moet strenger. De partijen bedachten dat ze het uitzetten van uitgeprocedeerde asielzoekers met kinderen zouden kunnen „prioriteren”, omdat families veel sneller rechten opbouwen vanwege de kwetsbaarheid van het kind. Door het versterken van mobiele teams zou de Koninklijke Marechaussee meer illegalen kunnen opsporen. Met datzelfde doel wilden de partijen bestanden van allerlei organisaties aan die van immigratiediensten koppelen om „doorlopend” te controleren of mensen zich aan hun verblijfsvergunning houden.

Het ministerie van Justitie analyseerde nog veel meer maatregelen op juridische haalbaarheid en wat ze zouden ‘opleveren’.

Dat was nodig omdat PVV-leider Wilders eiste dat het kabinet de immigratie met een bepaald percentage zou terugdringen, naar Deens voorbeeld. Welk percentage precies is onduidelijk.

Vervolg CDA maakt principiële bezwaren: pagina 3

Rem CDA op hard migratiebeleid

In Denemarken, waar Wilders zich aan spiegelt, nam de immigratie door nieuw beleid met 40 procent af. Schattingen van Justitie wezen uit dat onderzochte maatregelen immigratie met 5-15 procent terug zouden dringen. Daarover was Wilders ontevreden.

Wilders wil een hard immigratiebeleid kunnen presenteren; dat is een essentiële voorwaarde voor het gedogen van dat kabinet. De PVV richtte zich vooral op niet-westerse migranten, en in het bijzonder op moslims, zo blijkt uit enkele onderzochte maatregelen. Zo wilde deze partij geen algemeen verbod op gezichtsbedekkende kleding, maar alleen een verbod op de door sommige islamitische vrouwen gedragen boerka. Ook wilde de PVV in hun ogen „anti-integratieve” imams kunnen weren.

Van veel voorgestelde wijzigingen van het immigratie- en asielbeleid durfde Justitie geen schatting te geven. De onderzochte maatregelen stuitten vaak op juridische bezwaren en zorgen over ongewenste neveneffecten, zoals hoge kosten. Ook maakte het CDA aan de onderhandelingstafel regelmatig principiële bezwaren. Hierdoor is het onduidelijk wat uiteindelijk het regeerakkoord heeft gehaald.

Prominente CDA’ers buiten de fractie verzetten zich tegen samenwerking met de PVV, omdat deze de maatschappij zou verdelen. Twee fractieleden hebben openlijk gezegd dat ze grote bezwaren hebben tegen samenwerking met de PVV. De fractie stemt naar verwachting vandaag over het akkoord.

Al tijdens het onderhandelen was vooral het CDA een remmende factor. Zo had het CDA principiële bezwaren tegen het weren van imams, omdat dat de vrijheid van godsdienst en de scheiding tussen kerk en staat zou aantasten. Opmerkelijk: het CDA was principieel tegenstander van het beperken van migratie van partners tot gehuwden. De liberale VVD had daar geen moeite mee, behalve in het geval van homoseksuelen.

Uit de onderzochte maatregelen blijkt dat het ontmoedigen van migranten vooral werd gezocht in het opschroeven van opleidings- en taaleisen, maar ook door de definities van gezinshereniging in te perken en andere voorwaarden daarvoor te verzwaren. Zo ontstond bijvoorbeeld het idee van het instellen van een borgsom van 8.000 euro die aan de staat zou vervallen als een migrant aanspraak zou maken op een uitkering.

De formatieteams zochten ook naar mogelijkheden om rechten van migranten in Nederland te beperken. Bijvoorbeeld door het nareizen van gezinsleden van een migrant twee jaar lang te verbieden. Er werden ook voorstellen gedaan om het verkrijgen van permanente verblijfsvergunningen te vertragen en het afnemen van de Nederlandse nationaliteit ook mogelijk te maken voor criminelen die zich niet schuldig maken aan terrorisme en spionage.

Vanwege de juridische onmogelijkheid van een aantal maatregelen zal een nieuw kabinet waarschijnlijk zeer veel energie gaan steken in het veranderen van Europese richtlijnen. Het opzeggen van internationale verdragen werd uiteindelijk door alle partijen afgewezen als onpraktisch. Daardoor verviel bijvoorbeeld de mogelijkheid om toegang tot de sociale voorzieningen voor migranten te beperken. Anders dan als bezuinigingspost werd er weinig aandacht besteed aan integratie. Wel onderzochten de partijen de mogelijkheid om een bepaald opleidingsniveau te eisen.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Rem CDA op hard migratiebeleid (29 september, pagina 3) staat boven de grafiek de kop ‘Meeste buitenlandse immigranten zijn Polen’. De kop had moeten zijn: ‘Grootste groep buitenlandse immigranten is Pools’.