David klapt niet voor nieuwe voorman Ed

Labour rouwt om het verlies van de macht na dertien jaar, maar de nieuwe partijleider Ed Miliband zet aan tot zelfreflectie: Labour moet weer hunkeren naar verandering.

Het was de toespraak waar het partijcongres naar had toegeleefd. Want hoewel de Britse Labour-leden Ed Miliband zaterdag hadden gekozen tot hun nieuwe leider, was niemand echt zeker van zijn plannen.

Miliband liet de afgelopen dagen weinig los. Hij bewoog zich van lezing naar lezing en van borrel naar borrel, omringd door stralende campagnemedewerkers die opeens zijn verheven tot politieke staf. Hij werd toegejuicht en toegefloten, eerst nog zichtbaar ongemakkelijk bij alle aandacht, later duidelijk groeiend in zijn rol.

Uit zijn eerste toespraak gisteren als oppositieleider blijkt dat hij in elk geval geen extreem-linkse koers in gedachten heeft. Milibands leiderschap zal worden bepaald door zijn economisch beleid. Groot-Brittannië heeft een begrotingstekort van 12 procent en de regering zal fiks moeten bezuinigen. Het antwoord van de nieuwe Labour-leider is dat hij niet alle bezuinigingsmaatregelen zal tegenhouden, „zolang ze eerlijk zijn”. „Er zouden bezuinigingen zijn geweest als wij nog hadden geregeerd”, hield hij de zaal voor.

In antwoord op de kritiek dat hij te veel zou leunen op de steun van de vakbonden, zei Miliband dat „onverantwoorde stakingen” niet zullen worden getolereerd. „Het publiek steunt ze niet. Ik steun ze niet.”

Veel verder ging Miliband, door critici ‘Red Ed’ genoemd, niet. Dat kan ook niet: hij weet nog niet wie zijn financiële rechterhand zal zijn, noch welke bezuinigingsmaatregelen de regering zal nemen. Het laatste wordt duidelijk als de minister van Financiën, George Osborne (Conservatieven), op 20 oktober met zijn begroting komt. Het eerste zal eind volgende week blijken, als de Labour-parlementsleden hebben gestemd over wie zij in het schaduwkabinet willen hebben.

Daarbij speelt opnieuw zijn broer David, verslagen door Ed in de race om het leiderschap, een grote rol. De oud-minister van Buitenlandse Zaken zou overwegen om de politiek te verlaten en verliet gisteren al het partijcongres. Als dat zo is, maakt de voormalig economisch adviseur van Gordon Brown, Ed Balls, de meeste kans om schaduwminister van Financiën te worden. Balls meent dat er nu juist moet worden geïnvesteerd en niet al te hard moet worden bezuinigd. Als David blijft, wordt hij zeer waarschijnlijk schaduwminister van Financiën, en hij is gematigder.

Maar dan blijft ook de broedertwist onderdeel van de oppositiepolitiek. De broers zijn het duidelijk oneens over een aantal fundamentele zaken, zo bleek gisteren toen Ed Miliband in zijn toespraak afrekende met de manier waarop Tony Blair en Gordon Brown de partij hadden geleid. Onder applaus van de zaal gaf hij opnieuw aan dat de inval in Irak een vergissing was. David Miliband stemde als parlementslid in met de inval en applaudisseerde niet.

Miliband gaf ook op andere terreinen aan dat voorgaande regeringen, waarvan hij deel uitmaakte als speechschrijver en als minister, fouten hadden gemaakt. „De wereld om ons heen veranderde – van de economie tot immigratie tot terrorisme – en New Labour, een politieke kracht die juist was opgericht om te veranderen, verloor zijn bekwaamheid te veranderen.” Bovendien vergat de partij te luisteren naar de Britse kiezer.

Het was een poging te laten zien dat Labour erkent fouten te hebben gemaakt. Die zelfreflectie was nodig en klonk niet alleen in Milibands woorden, maar de afgelopen dagen ook onder veel partijleden. Labour rouwt om het verlies van de macht, na dertien jaar de regering te hebben geleverd. „We hebben verloren en we hebben flink verloren”, zei Miliband.

Maar volgens hem is nu een nieuwe generatie aan de macht, „hongerig naar verandering”. Miliband beschreef zijn generatiegenoten: voor hen is werk niet meer alles, maar ook familie, het milieu en de wereld zijn belangrijk. „Wij zijn de generatie die zich realiseert dat we tot een wereldwijde gemeenschap behoren en dat we ons niet kunnen afzonderen van wereldproblemen.”

De veertigjarige oppositieleider maakte duidelijk onderscheid tussen zichzelf en premier David Cameron (43). Hij noemde Cameron een pessimist en zichzelf een optimist. „Ik ben van een andere generatie. En deze nieuwe generatie wordt niet gedefinieerd door leeftijd, maar door houding en idealen.” Hij daagde Cameron uit om met een plan voor economische groei te komen, niet alleen een plan om het begrotingstekort te verkleinen „en zeker niet in een tempo dat herstel schaadt”.

Het is een gevaarlijke strategie van de nieuwe oppositieleider: als de Britse economie niet groeit, kan Miliband blijven uitdagen, al zal hij wel met een redelijk alternatief moeten komen. Als de economie wel groeit, wordt kritiek op Cameron en de zijnen al moeilijker. Een rapport van het IMF eerder deze week, waarin de regering complimenten kreeg voor haar strategie en waarin een economische groei van 2 procent voor 2011 wordt voorspeld, geeft Ed Miliband in elk geval geen makkelijk begin.