Goedkope tv's baatten niet

De Venezolaanse president Hugo Chávez krijgt na vijf jaar weer te maken met oppositie in het parlement.

Voortaan heeft hij de steun van politieke rivalen nodig.

De Bolivariaanse revolutie van Hugo Chávez heeft bij de parlementsverkiezingen zondag een zware tegenslag gekregen. De socialistische president had de Venezolaanse kiezers in de campagne nog wel goedkope televisies, koelkasten, waterkokers en creditcards met lage rentes beloofd, maar het mocht niet baten.

De linkse PSUV-alliantie van Chávez blijft de grootste, maar verloor haar cruciale tweederde meerderheid in de Nationale Vergadering (165 zetels). Voor belangrijke wetswijzigingen en hoge benoemingen, zoals die van opperrechters, moet de president voortaan steun zoeken bij politieke tegenstanders.

De oppositie, verenigd in de Democratische Eenheid, won zeker 60 zetels en keert na vijf jaar afwezigheid overtuigend terug in het parlement. In 2005 boycotten enkele oppositiepartijen de verkiezingen uit protest tegen het nieuwe geautomatiseerde kiessysteem: een strategische fout die de president aangreep om zijn invloed te vergroten.

Nu deed de oppositie volop mee. Ze claimt zelfs de meerderheid van de stemmen, 52 procent, te hebben gewonnen. Het bericht, gisteren alleen nog officieus bevestigd door een lid van de kiescommissie, is een grote symbolische overwinning in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2012.

De uitslag toont dat de populariteit van de president, die dankzij een grondwetswijziging in 2009 ongelimiteerd herkozen kan worden, dit jaar voor het eerst onder druk staat. Het land verkeert in een zware economische crisis, terwijl de rest van het continent economisch weer groei laat zien. Het dagelijks leven wordt geteisterd door misdaad en geweld. In Irak, qua bevolkingsomvang net iets groter, vielen vorig jaar 4.644 burgerdoden, volgens Iraq Body Count. In Venezuela waren datzelfde jaar meer dan 16.000 moorden.

Ondanks alle misère is Chávez toch, met afstand, de feitelijke winnaar. Het was ook een ongelijke strijd. De president heeft het staatsapparaat en alle staatsmedia op grote schaal ingezet. De partijen binnen de oppositiecoalitie daartegenover vormden geen eenheid en voerden individueel campagne. Het ontbrak hun aan een duidelijk gezicht – voor de verkiezingen in 2012 hopen ze nu één goede kandidaat naar voren te schuiven.

Maar de onvoorspelbare Chávez is nog lang niet uitgespeeld. Volgens de voorlopige tellingen heeft zijn Socialistische Partij zeker 94 zetels behaald. Als hij bij de definitieve telling op 99 van de 165 zetels uitkomt – theoretisch nog mogelijk – behoudt hij de drievijfde meerderheid om versneld decreten uit te kunnen voeren. Daarnaast wordt het nieuwe parlement pas begin 2011 geïnaugureerd. Tot die tijd kan Chávez met zijn tweederde meerderheid in de Nationale Vergadering zijn zin doordrijven.

Zo is een spannende fase in Venezuela aangebroken. De vraag blijft in hoeverre Chávez de terugkeer van de oppositie zal accepteren. Tegelijk was het de aftrap voor de presidentsverkiezingen. Chávez zal er alles aan doen een volgende ambtstermijn veilig te stellen. De Bolivariaanse revolutie moet voort, oppositie of niet.