China wil in N-Korea één ding voorkomen: chaos

Kim Jong-il heeft zijn opvolging afgestemd met China, zijn belangrijkste bondgenoot. China is bang voor wanorde als Kim plotseling overlijdt.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il heeft zich met de soepel ogende benoemingen van zijn zoon, zus en zwager in hoge partijfuncties precies gehouden aan het scenario dat twee van de meest vooraanstaande Noord-Korea-watchers hadden voorspeld.

„Er was en er is geen politieke crisis in Noord-Korea. Zolang Kim Jong-il leeft is een openlijke machtsstrijd niet aan de orde”, zegt de Zuid-Koreaanse hoogleraar politieke wetenschappen Chung-in Moon bij het begin van het congres van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij in Pyongyang. Zijn Chinese collega Yan Xuetong, directeur van het instituut voor internationale studies aan de Tsingua Universiteit, deelt de analyse.

Yan: „Zolang Kim Jong-il in leven is, maak ik mij dus niet zo veel zorgen. Het historische partijcongres in Pyongyang verloopt probleemloos. Pas als hij opeens komt te overlijden, word ik ongerust. Ik zeg het vaak, maar als het om Noord-Korea gaat is het verstandig je voor te bereiden op het onverwachte als de leider plotseling overlijdt. Dan geldt het banale: expect the unexpected.”

Chung-in Moon, die verbonden is aan de Yonsei Universiteit van Seoul: „Een benoeming van zijn zoon tot generaal was het meest gewenste en ook met China afgesproken scenario. Als Kim Jong-il plotseling komt te overlijden, wordt het pas chaos. Pas dan is het echt crisis, want het is duidelijk dat de zeer onervaren zoon Kim Jong-un dan wel eens het onderspit zou kunnen delven in een machtsstrijd met onvoorspelbare gevolgen.”

De reeks nieuwe benoemingen in de Noord-Koreaanse partijtop waren nodig om het „geriatrische presidium” (Chung-in Moon) te verversen en de basis te leggen voor de opvolging van Kim Jong-il door zijn zoon.

„Dit is echter het begin van het proces en niet het einde. Dit kan twee, vijf, maar ook best nog tien jaar duren”, zegt professor Yan. De Zuid-Koreaan Chung-in Moon ontmoette Kim Jong-il enkele malen tijdens lunches en diners in Pyongyang. „De laatste keer was in 2008 en hij maakte een montere indruk”, vertelt hij.

Chung-in Moon noch Yan verwacht dat de benoeming van de zoon tot generaal of enige andere benoeming op afzienbare termijn politieke, sociale en economische gevolgen zal hebben. Zij zien in de promoties van de zus van Kim Jong-il in een ministeriële topfunctie en diens zwager tot vice-voorzitter van de militaire commissie signalen dat leger en partijbureaucratie een gesloten front vormen.

In de versterking van de rol van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij ziet professor Yan Xuetong de hand van China. Decennialang hield Kim Jong-il het partijapparaat dat hij verwaarloosde op afstand, maar kent nu aan de partijbureaucratie weer meer betekenis toe. „Dat is allemaal afgestemd tijdens zijn bezoeken aan China”, aldus Yan.

Het feit dat China in Noord-Korea een vorm van feodaal ogend familienepotisme lijkt te accepteren, verklaart Yan uit de Chinese wens om chaos in Noord-Korea te voorkomen. De vrees voor instabiliteit, zoals het heet in het Chinese diplomatieke jargon, zit dieper dan de afkeer voor een soort „keizerlijk troonopvolgingsritueel” in Noord-Korea.

„De geschiedenis heeft het aangetoond, het kan heel makkelijk fout gaan op het Koreaans schiereiland. Bijvoorbeeld het incident met het Zuid-Koreaanse marineschip Cheonan had zomaar kunnen uitgroeien tot een oorlog.”