Bonden treden op tegen geweld en ander wangedrag in amateursport

Geweld en andere soorten wangedrag veroorzaken onvrede in amateursporten. Reden voor elf bonden elkaar op te zoeken. „Het gaat over meer dan sporters die elkaar belagen.”

Voor beide ploegen was het de eerste competitiewedstrijd van het seizoen. En meteen ging het mis. Het duel tussen Amstelland United 5 en Eendracht ’82 5 eindigde in een massale vechtpartij, twee weken geleden. Op het complex van Amstelland in Amsterdam-Zuidoost liep het die zondag volledig uit de hand. Een 66-jarige toeschouwer die het voetbalveld was opgelopen om de boel te kalmeren, werd door een speler van Eendracht met pepperspray in het gezicht gespoten. De man raakte onwel en kreeg een hartstilstand.

Het terrein werd hermetisch afgesloten, de politie hield twee mannen aan. Na reanimatie werd de man, vader van een speler van Amstelland, naar het ziekenhuis gebracht. Volgens de voorzitter van Amstelland United is hij herstellende.

Het zijn onder meer dit soort incidenten die elf sportbonden hebben doen besluiten te gaan samenwerken om wangedrag op en langs het veld aan te pakken. Morgen wordt het manifest ‘Samen voor Sportiviteit en Respect’ aangeboden aan demissionair minister Ab Klink (CDA, Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Het doel van het programma is het percentage Nederlanders dat als slachtoffer of als getuige met onwenselijk gedrag in de sport te maken krijgt, terug te dringen. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit 2008 blijkt dat 20 procent van de bevolking onwenselijk gedrag in de sport heeft meegemaakt. Het streven is dat naar 15 procent terug te brengen.

De breedtesport heeft in toenemende mate te maken met verruwing en verharding, staat in de subsidieaanvraag van het project. Verbaal geweld, diefstal, lichamelijk geweld, bedrog, vernieling en vandalisme komen steeds vaker voor. Maar het zijn niet alleen de zware incidenten waarop het programma zich richt. „Wangedrag gaat over veel meer dan sporters die elkaar belagen”, zegt Marijke Fleuren, adjunct-directeur van de hockeybond en coördinator van het project. „Het gaat ook over op tijd komen, normaal doen, verantwoordelijkheid durven nemen als er iets aan de hand is en aandacht geven aan anderen.”

Het wangedrag in de amateursport moet de komende jaren met verschillende middelen worden teruggedrongen. Zo wordt ‘sportiviteit en respect’ een onderdeel bij het opleiden van trainers, coaches en arbiters. Ze leren hoe zij ongewenst gedrag op en rond het veld kunnen voorkomen. En clubbesturen krijgen voorlichting in manieren om het onderwerp aan te pakken: hoe beleid te maken en waarop te letten. Daarnaast komen er campagnes en wordt per sport onderzocht welke spelregels de sportiviteit bevorderen. Het project, met een budget van 2,3 miljoen euro, loopt tot en met de zomer van 2012.

Vooral in het amateurvoetbal valt nog veel te winnen, blijkt uit het SCP-onderzoek. Bij 2,4 op de 10.000 duels worden molestaties van scheidsrechters gemeld. Elk weekeinde zijn er zo’n 32.500 amateurwedstrijden, zegt woordvoerder Tonny Dijkhuizen van de KNVB, die ook meedoet aan het programma. Volgens het SCP hebben voetballers veel vaker dan andere teamsporters te maken met onwenselijk gedrag: 43 tegenover 29 procent. Dijkhuizen: „We doen al veel op het gebied van sportiviteit en respect. We nemen al jaren initiatieven.” Dat in het voetbal vaker wangedrag voorkomt kan hij wel verklaren. „De maatschappij verruwt. Voetbal is een afspiegeling van de maatschappij, daarom zie je dat er in terug.”

Maar het gaat niet alleen om voetbal. Hockeyclub HGC in Wassenaar doet al veel om wangedrag tegen te gaan. De club (1.350 leden) heeft onder meer een tuchtcommissie, met name bedoeld voor de jeugd. Wie zich misdraagt moet bij de commissie langskomen. „Het gaat erom dat je erover praat, het is een stukje bewustwording”, zegt HGC-voorzitter Madeleine Buise. „En zo laten we zien dat we ongewenst gedrag als club niet tolereren.” Ook heeft de vereniging het plan de komende maanden – in de weekeinden – een groepje vrijwilligers langs de velden te laten lopen. Als er iets gebeurt, spreken de vrijwilligers mensen aan op hun gedrag.

Wie afgelopen zaterdag bij HGC was, kon zien dat de jeugd zich goed aan de richtlijnen van de club houdt: geen gevloek, geen incidenten, geen ruzies. Maar de voorzitter weet beter, ze ziet het regelmatig: gescheld van spelers en toeschouwers, hufterig gedrag (als iemand niet snel geholpen wordt aan de bar), het niet opruimen van rotzooi („iedere maandagochtend is het hier een zwijnenstal”) en het slopen van spullen, zoals meubilair. Buise: „Als onze leden en bezoekers zich meer bewust worden van hun eigen gedrag, ben ik al meer dan tevreden.”