Rechter vervolgd om vrijspraak-uit-protest

de smedtVorige week stond de Antwerpse strafrechter Walter de Smedt terecht. Hem werd ´rechtsweigering´ verweten, omdat hij in mei 2009 een gewoontedief vrijsprak in een ´politiek vonnis´. De Smedt vond dat de diefstal was ´uitgelokt´ door justitie, omdat de man helemaal niet op vrije voeten had mogen zijn. De Smedt had hem immers drie maanden eerder al tot anderhalf jaar veroordeeld.

Maar Justitie had hem wegens capaciteitsproblemen niet opgesloten. Nu had hij een autoruit ingeslagen en een GPS-systeem we genomen. Justitie wil dat de rechter zelf symbolisch wordt gestraft voor zijn protestvrijspraak. Het incident veroorzaakte vorig jaar grote opschudding, omdat het de tekortkomingen in de Belgische rechtspleging aan de kaak stelde. Bekijk deze nieuwsvideo van Het Laatste Nieuws.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=JR_eF6_hNj8[/youtube]

Lees hier het nieuwsbericht over de rechtszaak tegen de strafrechter. De Antwerpse rechtbank distantieerde zich destijds in een verklaring van de vrijspraak door de strafrechter met een officiële verklaring waarin het vonnis een ‘politiek statement’ werd genoemd. Het is uniek dat een rechtbank openlijk kritiek levert op de uitspraak van een van zijn rechters, die immers onafhankelijk zijn.

Maar De Smedt was het duidelijk zat. Op het strafblad van de vrijgesproken verdachte prijkten al 19 veroordelingen. Met de vorige straf had Justitie niets gedaan. In België is het tekort aan celruimte zo nijpend dat celstraffen onder de drie jaar door de minister automatisch worden gereduceerd tot één jaar. In twee op de drie gevallen worden die vervolgens alleen door elektronisch toezicht uitgevoerd. Ook de celstraf van 18 maanden zou in elektronisch huisarrest worden omgezet. Celstraffen onder de zes maanden worden er helemaal niet meer uitgevoerd. De wachttijd voor een elektronische enkelband bedraagt 67 dagen. Lees hier op de juridische expertpagina van de Gazet van Antwerpen meer over de achtergronden van deze zaak.

Rechter De Smedt (62) vonniste dat het niet uitvoeren van de vorige straf `het plegen van nieuwe feiten heeft mogelijk gemaakt.´ Omdat justitie veelplegers niet bestraft, ´kan het niet anders´ dan dat ze worden aangezet of uitgelokt om door te gaan met criminaliteit.

Het Belgische Openbaar Ministerie verweet hem vorige week zijn politieke mening over de rechtspleging in een vonnis te hebben gegoten. Als rechters vonnissen voor hun eigen meningen gaan gebruiken zou er ‘totale willekeur’ ontstaan, luidde het verwijt. Ook liet hij de slachtoffers van de diefstal in de kou staan, omdat een vrijspraak geen rechtsgrond voor schadevergoeding oplevert. De Belgische aanklager eiste een ‘principiële straf’. Voor een ontzetting uit zijn beroep was geen reden, gezien zijn lange staat van dienst.

De advocaat van de rechter betoogde dat er van rechtsweigering geen sprake was. De Smedt had een vonnis geschreven en daarin mag hij  ‘naar eer en geweten’ neerschrijven wat hij wil.

De Smedt verzette zich eerder publiekelijk tegen de centralisering van het parket en de politie in België. Hij meent dat het evenwicht tussen de rechten van de burger en het belang van veiligheid zoek is. In 2008 zei hij in dit vraaggesprek al dat het voor strafrechters steeds moeilijker wordt om hun werk te doen.  “De verdachten in deze zaken, veelal jongeren met een grote carrière bij de jeugdrechtbank, zijn zeer arrogant, ze zijn al voor de zoveelste keer gepakt en hebben nog geen dag gevangenis gedaan, omdat de kleinere straffen niet meer worden uitgevoerd. Welk signaal geef je aan die mensen? Wat zal hen nog tegenhouden? Daarom moeten àlle effectieve straffen uitgevoerd worden, ook de kleinere. De rechter moet de maatschappij beveiligen.”

Het Belgische cellentekort wordt inmiddels mede opgelost door de overplaatsing van gedetineerden naar Tilburg. Lees hier het bericht. De verdachte die De Smedt vorig jaar uit protest vrijsprak, werd toen wel meteen naar de cel gebracht, om de vorige straf uit te zitten. Ook Nederland kent trouwens zijn schandaaltjes bij de tenuitvoerlegging. Vorige week werd bekend dat een overvaller op een bejaarde aan het einde van zijn detentie ontsnapt was uit een half-open inrichting. Hij werd echter niet actief opgespoord, wegens capaciteitsgebrek bij justitie. Lees hier het bericht. (Overigens is het recidivecijfer na een voltooide detentie 70 procent.)

Wat vindt u? Lokte de Belgische justitie inderdaad zelf een nieuw strafbaar feit uit door een dief met een straf van anderhalf jaar te laten lopen in afwachting van capaciteit? En dient de rechter voor zo´n ‘protestvrijspraak’ zelf te worden bestraft? (Uitspraak volgt op 21 oktober.)

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding. Geen pseudoniemen, alleen voornamen of alleen initialen.