'Ramp dreigt voor wereldeconomie'

Ook China kan in een recessie terechtkomen, zegt econoom George Magnus. En iedereen zal dat merken. „Het wordt dan echt ellendig overal.”

George Magnus, chief economist at UBS Ltd., speaks at the Forex Forum in London, Wednesday, May 20, 2004. Photographer: Graham Barclay/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

George Magnus heeft net lesgegeven op een middelbare school in de Noord-Londense wijk Highgate. „Ik heb ze gezegd dat zij een generatie zijn die in de meest moeilijke economische periode naar de universiteit zal gaan. En dat ik mijn hart vasthoudt, omdat ik bang ben dat het nog erger wordt”, vertelt de senior econoom van de Zwitserse bank UBS tijdens een lunch.

In 2006 waarschuwde Magnus in een boek voor de ineenstorting van het financiële systeem, in 2008 schreef hij over de grote problemen die westerse landen zullen krijgen met vergrijzing, en in oktober verschijnt zijn nieuwste boek Uprising, will the emerging markets shape or shake the world.

Hij is bang voor het laatste. De fundamentele oorzaken van de huidige economische crisis zijn niet aangepakt en juist daardoor verbaast de nu oplaaiende handelsoorlog Magnus niet. „De twee reuzen van de wereldeconomie, de grootste schuldeiser en de grootste schuldenaar, zijn aan het vechten over het mondiale economische systeem in de nasleep van de grote financiële crisis. De hoofdoorzaak van die crisis zijn de economische onevenwichtigheden tussen landen die te veel lenen en landen die te veel exporteren en hun overschotten kwijt moeten door dat geld weer uit te lenen. Dat probleem is niet opgelost”, zegt hij. „Maar het antwoord is simpel. De VS en andere westerse landen kunnen door de shock de komende jaren niet anders dan bezuinigen en de schulden van overheden, bedrijven en consumenten terugbrengen. Als het mondiale systeem goed werkt, dan moeten anderen minder sparen en meer uitgeven. China en andere overschotlanden moeten daarom het initiatief nemen.”

Dat probleem was bekend, maar waarom neemt juist nu de dreiging van protectionisme toe?

„Er is gewoon een momentum voor met de hoge werkloosheid in de VS en de verkiezingen voor het Congres nu in november. Al had ik de voorstellen eigenlijk pas daarna verwacht als de uitslag werkelijk bekend is en president Obama zich daardoor zorgen gaat maken over zijn herverkiezing. Het is zo dom van de Chinezen dat ze zo inflexibel zijn over de yuan. Ze zijn gewoon niet ver genoeg gegaan met aanpassing van de wisselkoers, sinds ze in juni hebben gezegd dat ze de yuan ten opzichte van de dollar duurder zouden maken. Maar ik begrijp ook wel weer dat het politiek gezien een moeilijke beslissing is voor de Chinezen.”

Waarom? Zijn ze bang dat hun groei terugvalt als hun munt duurder wordt?

„Dat denk ik niet. Tussen 2005 en 2008 steeg de yuan met 21 procent, maar dat remde de groei ook niet af. Hun groei daalde pas toen de wereldhandel in 2008 na de val van zakenbank Lehman Brothers instortte. Het komt door conservatisme. Ze willen niet dat gedacht wordt dat ze toegeven aan gringo’s. Hun exporterende bedrijven zijn heel machtig en lobbyen hard. En ze vinden dat ze hard gewerkt hebben voor die 223.000 miljard aan dollarreserves die ze hebben opgebouwd. Dat is ook een teken van nationale macht en leiderschap. In 2012 is er een leiderschapswissel in de top van de Communistische Partij. Ze zijn niet dom, maar de politieke wil ontbreekt om voor die tijd veel te doen.

„Een kleine aanpassing van de wisselkoers zal te weinig en te laat zijn. Het fundamentele probleem blijft bestaan: China spaart te veel, meer dan de helft van het bruto binnenlands product. Er is een hele reeks van veranderingen in de arbeidsmarkt, in sociale zekerheid en binnen bedrijven en de overheid nodig om ervoor te zorgen dat de Chinezen meer gaan consumeren – ook van de lokale productie – en minder afhankelijk worden van export. Dat kost gewoon veel tijd. ”

En waarom zouden ze iets veranderen zolang ze 8,9 of 10 procent per jaar groeien?

„Daar kun je vraagtekens bij zetten. We denken wel dat China de komende 25 tot 30 jaar in een rechte lijn zal groeien, maar de kans is groot dat in de Chinese vastgoedsector een grote zeepbel aan het ontstaan is. En als die barst, dan zal dat rampzalig zijn voor de wereldeconomie. China is het hart van de industriële productieketen in de wereld. Als dat land een recessie ingaat, zullen de prijzen van grondstoffen en speciale metalen inzakken, waardoor andere opkomende landen als Brazilië, Rusland en Zuid-Afrika in problemen komen. De leveranciers van onderdelen uit westerse landen krijgen het dan ook zwaar. Het wordt dan echt ellendig overal. In de VS zal er een stevige lobby van bedrijven komen. Zij zijn zo door de mondialisering zo verweven met China, dat ze niet meer zonder kunnen. Ze zullen zeer terughoudend worden om de verkiezingscampagnes te steunen van politici die handelssancties willen treffen.”

Als de Amerikanen toch handelsmaatregelen nemen, zullen de Chinezen dan niet hun dollarreserves gaan verkopen als vergelding?

„Dat zou een daad van financieel terrorisme zijn. Ze moeten dan wel heel kwaad zijn op de Amerikanen. Maar ik geloof niet dat ze dat zullen doen. Ze moeten hun overschotten toch ergens investeren en de VS is eigenlijk de enige plek daarvoor.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het vraaggesprek met George Magnus (Ramp dreigt voor wereldeconomie, 27 september, pagina 11) zou hij gezegd hebben dat China 223.000 miljard aan dollarreserves heeft. Dat moet zijn 2.300 miljard.