Geveinsde eenheid

Er is bijna geen land dat zijn massieve oorlogstrauma zo slecht heeft verwerkt als China. Japan, verantwoordelijk voor de grootste slachting door een buitenlandse mogendheid in de moderne geschiedenis van China, heeft 73 jaar na het Bloedbad van Nanking op geen stukken na het aanzien gekregen dat Duitsland in Nederland heeft. Dat toont namelijk aan hoe een hele generatie de moed heeft gehad om de zwarte bladzijden uit hun geschiedenis om te slaan.

Dat zoiets in China niet is gelukt, heeft voor een deel te maken met de afwezigheid van enige mate van zelfkritiek bij een kleine minderheid in Japan. Maar het is veel meer het resultaat van de dictatuur die China is.

Toen in 1972 de diplomatieke betrekkingen tussen China en Japan werden hersteld, was dat een akkoord tussen heren – van een dubieuze soort. Dat werd immers mede ondertekend door de repressieve leiders van China, die daarmee hun volk unilateraal de mond snoerden. Tot 1972 mocht Japan worden gehaat en bespot, ná ’72 was dat verboden; de betrekkingen waren immers hersteld.

Maar de gevoelens niet.

Van een gezonde uitwisseling was nog altijd geen sprake en een hele generatie Chinezen bleef gevangen in woede en onbegrip.

Dat die gevoelens zijn overgeërfd is niet zo verwonderlijk. Bij gebrek aan vrijheid is een zondebok gauw gevonden. Maar dat de Chinese overheid daar tot op de dag van vandaag zo schaamteloos gebruik van maakt, zegt veel over de lange weg die China nog heeft te gaan.

De inmiddels vrijgelaten Chinese kapitein was nooit het probleem, ook de omstreden eilandengroep niet – de grootte van de energiebronnen eronder is nooit bewezen.

Het echte probleem is het ontbreken van een eerlijke dialoog in de wijze waarop China dieper liggende problemen aanpakt. In plaats daarvan hitst het zijn bevolking op een doorzichtige manier op, in een poging die als vanouds achter zich te scharen.

Geveinsde eenheid achter een gordijn van repressie. Zonder dat de man op straat de kans krijgt om te leren of de vijand van weleer inmiddels een beschaafd mens is geworden.

Floris-Jan van Luyn