Een vijfde colonne

In het Midden-Oosten lijkt alles een geloofskwestie. Moslims bestrijden er een joodse staat; islamieten houden christenen kort; sunnitische moslims vechten met shi’ieten. Toch draait het vooral om macht, grond en geld. Religieuze snaren worden bespeeld om die prijzen in de wacht te slepen of vast te houden.

Een dergelijke krachtmeting speelt zich ook af aan de Arabische kant van de Perzische Golf. Voor de kust van Saoedi-Arabië ligt het archipelstaatje Bahrein. Om historische redenen is tweederde van de 800.000 inwoners shi’iet; de rest is sunniet. Hoewel een enkele shi’iet er is opgeklommen tot een hoge ambtelijke post, delft de meerderheid het onderspit als het gaat om banen en publieke dienstverlening. Dit steekt, en zowel religieuze als politieke voorgangers van de shi’itische gemeenschap hebben lucht gegeven aan hun verontwaardiging. Dat kon ook, want koning Hamad, uit het geslacht Al-Khalifa dat Bahrein al twee eeuwen bestiert, begon tien jaar geleden democratische hervormingen. Op 23 oktober zijn er weer verkiezingen.

Vorige week trok de regering in Manama het staatsburgerschap in van een hoge shi’itische geestelijke: ayatollah Hussein al-Najati. Hij is de vertegenwoordiger in Bahrein van de gezaghebbende Iraakse groot-ayatollah Ali al-Sistani. Een andere shi’itische criticus van de regering, Abdul Jalil al-Miqdad, kreeg een verbod om de vrijdagpreek te houden. Sinds augustus zijn 250 shi’ieten opgepakt. Van hen zijn er 23 beschuldigd van samenzwering en ‘uitlokking van geweld, onlusten en terrorisme’.

In de Arabische wereld trokken shi’ieten heel lang aan het kortste eind. Maar het tij is gekeerd. Die kentering begon met de Islamitische Revolutie in Iran, in 1979, en zette door toen Saddam Hussein werd afgezet en shi’ieten politieke macht kregen in Irak. De opkomst van Iran als regionale mogendheid verontrust niet alleen westerse landen, maar ook de sunnitische buren. Alleen een radicale minderheid onder de sunnieten beschouwt shi’ieten als ongelovigen. Politici muilkorven shi’itische burgers niet op religieuze gronden, maar omdat zij hen beschouwen als een vijfde colonne van Iran.

Dirk Vlasblom