'Amerikanen hebben China in de houdgreep'

Er dreigt een handelsoorlog tussen China en de VS. De Amerikanen zullen hiervan profiteren omdat het overheidstekort en de werkloosheid afnemen.

Charles Dumas, hoofdeconoom van het Britse economische onderzoeksinstituut Lombard Street Research, ziet maar één uitweg voor de Amerikanen: handelsbarrières opwerpen. „De Amerikanen kunnen geen kant op. De werkloosheid en hun overheidstekort blijven hoog en de groei trekt niet aan. Normaal gesproken zou de koers tussen de dollar en de yuan zich aanpassen, maar de Chinezen hebben zichzelf vastgeklonken aan de VS. Daarmee zijn de Amerikanen een deel van hun beleidsautonomie kwijtgeraakt. Als ze dat terug willen, dan zal de koppeling doorbroken moeten worden.”

Hoe kunnen ze dat doen?

„Anders dan de Grieken in Europa kunnen de Amerikanen iets doen aan de mate van vrijhandel met China. Dat is ook de discussie die nu gevoerd wordt in de regering, maar ook in het Congres.”

Wat zal het effect zijn op de wereldeconomie van anti-Chinees protectionisme in de VS?

„China kan dan niets anders doen dan wraak nemen. Maar de Chinezen hebben daarvoor niet echt de mogelijkheid. Stel dat ze hun pakketten Amerikaanse staatsobligaties dumpen, dan gaat de waarde van de dollar omlaag en dat raakt de resterende Chinese dollarbeleggingen. Dat is precies wat de Amerikanen willen, een zwakkere dollar, omdat die de export aanjaagt en daarmee de groei.”

Dus de enige uitweg voor China is om de yuan op te waarderen?

„Ja, en als ze dat niet willen, kunnen ze proberen om via een geleidelijke inflatie de werkelijke valutakoers omhoog te krijgen. Een gematigde inflatie van een procent of 3 tot 4 per jaar zou zeer wenselijk zijn. Helaas komt dat in de echte wereld maar weinig voor.”

Niemand wil protectionisme en toch kan het gebeuren?

„Ja. Als de Amerikanen onder druk van een nieuw Republikeins congres of hoge werkloosheid, besluiten dat ze de goedkope Chinese import niet meer willen, gaat het verkeerd. De Chinezen, die nu al 45 procent van hun bruto binnenlands product investeren, kunnen niet nog meer investeren. Althans niet op een zinnige manier. De binnenlandse consumptie kan nooit de neergang in export opvangen. Ik denk dat China een zware tijd tegemoet gaat, zwaarder dan veel mensen denken.”

In dit scenario komt de VS er betrekkelijk goed vanaf.

„Als de wereldhandel instort, doen tekortlanden het relatief goed. Landen die afhankelijk zijn van export lijden veel meer onder beperkingen van de vrije handel.”

Realiseren de Chinezen zich dat?

„Dat denk ik wel. De gouverneur van de Chinese centrale bank begrijpt het perfect. Maar zijn macht is tanende. Er wordt daar vuil spel gespeeld, met name door de bedrijven die groot zijn in de export. Zij hebben het geld en winnen dus de discussie. Hun verhaal is dat het Aziatisch model beter werkt dan de vrije markt in het westen. Door die harde opstelling, die een opwaardering van de yuan tegenhoudt, koerst China op een confrontatie af met de VS.”

Is het niet wrang dat tekortland VS, dat jarenlang heeft kunnen groeien door veel geld te lenen, beter uit een handelscrisis komt dan een land dat bereid was die groei te financieren, In dit geval China?

„Het is oneerlijk. Maar het werkt al jaren zo. In de jaren dertig van de vorige eeuw was de VS nog een overschotland, dat netto exporteur was naar Europa. Toen gooide de VS de grenzen dicht naar Europa en schoten ze zichzelf daarmee in de voet. Zij waren meer afhankelijk van vrije handel dan de Europeanen. Daarom heeft de VS meer geleden in de Grote Depressie dan Europa en zal dat nu met China omgekeerd het geval zijn.

Is protectionisme daarmee voor Amerika nu een reële oplossing?

„Een handelsoorlog heeft een boel nadelen, ook voor de VS, die een deel van hun concurrentievoordelen zullen kwijtraken. Maar wat ze er bij winnen is de vrijheid om hun tekort te verlagen en de werkloosheid te bestrijden. Die winst is groter dan het verlies aan welvaart.”

En China zit in de houdgreep?

„Absoluut, ze hebben geen vergeldingsmechanisme omdat ze afhankelijk zijn van de Amerikaanse markt. En bedenk: als de VS geen goedkope Chinese producten meer willen importeren, kunnen ze die altijd nog uit Vietnam, Taiwan of Japan halen.”