nrc.nl/eurocrisis

Tromgeroffel voor een handelsoorlog

China en de VS zijn elkaar in de haren gevlogen. Of de koers van de yuan moet omhoog of de Amerikanen gaan handelssancties treffen. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden dreigt met een wet om tarieven en quota in te voeren. President Obama bekritiseerde de Chinezen, maar de Chinese premier Wen Jiabao verdedigde zich fel. En ondertussen is het in Europa doodstil. Al is het duidelijk dat, als er een handelsoorlog uitbreekt, Europa daar uiteindelijk niet buiten zal blijven. Zeker niet met sterk exporterende landen als Duitsland, Zweden en natuurlijk ook Nederland.

Bij de ECB geldt de lage koers van de yuan wel degelijk als een van de grote gevaren. President Jean-Claude Trichet noemt het met enige regelmaat als een van de risicofactoren in de wereldeconomie, bijvoorbeeld in zijn meest recente speech na de tweewekelijkse vergadering over het rentebeleid.

Zorgen dus bij de monetaire beleidsmakers. Maar niet bij bedrijven. Zij blijven activiteiten verschuiven naar China. Neem DSM, dat in zijn strategieaankondiging deze week meldde dat het hoofdkantoren van divisies naar China gaat verplaatsen. Van de groei moet 70 procent uit opkomende markten komen, waarbij China een belangrijke groeimarkt is. Alsof er geen handelsoorlog dreigt. Nee, dat zal ook wel meevallen, juist gezien de grote belangen van westerse bedrijven, betoogt de Chinese econoom Andy Xie deze week in een stuk over de handelsoorlog. Hij noemt vooral Amerikaanse bedrijven, maar de namen ervan zijn eigenlijk ook zo te vervangen door Philips of DSM.

Geen reden tot zorg, geen reden tot ingrijpen? Dat is de vraag. Met een verwachte blijvende hoge werkloosheid in tekortlanden zal de druk om sancties te treffen tegen de exportlanden groot blijven.

De landen die een strak exportbeleid voeren, zoals China en Duitsland, maken nog geen aanstalten concessies te doen. De Chinezen willen hun munt niet loslaten en veel duurder laten worden. De Duitsers kunnen dat door de euro niet, maar zij hebben wel sterk geprofiteerd van de val van de euro door de eurocrisis. Duitsland zou de binnenlandse consumptie meer moeten aanjagen, maar dat strookt niet met het strenge begrotingsbeleid. Als Duitsland en China niet bewegen, is de dreiging van een handelsoorlog groot.

Opwaardering van de wisselkoers hoeft niet direct de oplossing te zijn. Handelssancties zijn dat zeker niet, want die leveren voor elk land problemen op. Academici zoeken naar andere wegen om de onevenwichtigheden te verminderen, want er lijkt eensgezindheid over de noodzaak daarvan omdat een crisis anders blijft dreigen .

Zo is dit een handvol van oprispingen in een week dat de Grote Recessie een nieuwe fase dreigt in te gaan: een handelsoorlog. Aandacht voor alle initiatieven om het uit de hand lopen van het Amerikaans-Chinese conflict te voorkomen zijn daarom welkom. (DvL)

Niestheorie gaat misschien niet op

Het is de vrees van menig zakenman en econoom: het wereldwijd economisch herstel zakt weg als gevolg van de vertraging in de VS. „If the US sneezes, the rest of the world catches a cold”, beschrijft zakenbank Goldman Sachs deze week het fenomeen.

De gedachte is ook niet zo raar, gezien de manier waarop de afgelopen drie jaren vaak beschreven worden. Het knappen van de zeepbel op de Amerikaanse huizenmarkt leidde tot een bankencrisis, die weer resulteerde in een kredietcrisis. Overheden moesten banken voor miljarden steunen en dit was de aanleiding voor de schuldencrisis.

Nu schrijft Goldman Sachs dat de niestheorie toch niet opgaat. De exportstromen naar de VS zijn hiervoor te klein, aldus economen van de bank. Een financiële crisis in de VS kan de rest van de wereld wel evenredig hard treffen, maar een traditionele groeivertraging heeft dit effect niet, luidt de conclusie.

Om te analyseren of economisch herstel in andere landen gaat haperen als in de VS, moet er volgens Goldman Sachs gekeken worden of er sprake is van overeenkomsten. Beperkt een ingezakte huizenmarkt consumentenvertrouwen en besteding, zoals in de VS het geval is? Remt de economie af omdat stimuleringsmiddelen geen impuls meer geven en juist uitgewerkt raken? Heeft het nog zin om zwakke economische groei te stimuleren via monetaire en begrotingsmaatregelen? Of is het effect uitgespeeld?

Volgens de economen van Goldman Sachs is de situatie in de VS redelijk uniek. De crisis op de Amerikaanse huizenmarkt is heftiger dan dan in andere landen (zie grafiek). En alleen in Groot-Brittannië en in de eurozone is er in beperkte mate sprake van uitgewerkte stimuleringsmiddelen (zowel begrotingspolitiek als monetair beleid).

De economen van Goldman Sachs weerleggen de niestheorie om hun voorspelling aannemelijk te maken dat de wereldeconomie er beter aan toe is dan de Amerikaanse. Ze maken wel een belangrijk voorbehoud. Een groeivertraging kan door een nog onvoorziene omstandigheid altijd leiden tot een financiële crisis, die wel weer makkelijker kan overslaan naar andere delen door het grensoverschrijdende karakter van bankverkeer. (MG)

Discussieer over deze onderwerpen op nrc.nl/eurocrisis