Nieuw: anti-kraak ook voor volwassenen

Vraag Ons huis is onverwacht snel verkocht, maar nu dringt de tijd. We (jong gezin met baby) hebben nog niets nieuws op het oog. We willen niet te veel geld uitgeven omdat we sparen voor het nieuwe huis. Is anti-kraak voor ons een optie?

Antwoord Er zijn steeds meer huiseigenaren die opgescheept zitten met twee huizen. Hun oude huis raken ze niet kwijt: zij hebben minder geluk dan u. Tijdelijk verhuren kan hen helpen, maar dan moet je wel zeker weten dat de huurder ooit vertrekt.

Juist de afgelopen maanden kwam er wat licht aan hun horizon, want eigenaren van een onverkocht huis kregen toezeggingen van gemeenten, ministerie en banken dat die soepel zullen omgaan met tijdelijke verhuur. Voor toestemming geldt: minimale huurperiode 6 maanden, maximaal twee jaar, met mogelijkheid drie maal met een jaar te verlengen. De huurprijs moet voldoen aan het woningwaarderings(punten)stelsel. Zie voor details het dossier ‘tijdelijke verhuur’ op de site van de Vereniging Eigen Huis (eigenhuis.nl). Die bepleitte bij overheid en hypotheekbanken deze ruimere regeling. Mondelinge kanttekening van Eigen Huis: helaas hebben niet alle bankemployés de afspraken begrepen, dus je moet soms nog flink duwen en trekken.

Wat gebeurt er nu met het andere tijdelijk wonen dat ‘anti-kraak’ heet, wat eigenlijk ‘bruikleen’ is, en waar je alleen een onkostenvergoeding en gas en licht betaalt? Dan gaat het toch meestal over ruimtes die horen bij de miljoenen vierkante meters leegstaande gebouwen in Nederland, en niet over een moeilijk te verkopen privéwoning.

Hoe dramatisch de leegstand is, symboliseert de Nederlandse inzending op de Architectuur Biënnale in Venetië. Die bestaat uit een blauwe piepschuim zee aan ongebruikte Nederlandse watertorens, postkantoren, seinhuizen, fabriekshallen. Per 1 oktober wordt kraken strafbaar en gemeenten moeten actiever leegstand bestrijden. Ze moeten onder andere eigenaren van leegstaande panden aanschrijven. Of ze het doen, is een tweede.

Er zijn in Nederland ongeveer veertig bedrijven die doen aan anti-kraak of ‘leegstandbeheer’. Professionele wagenparken met controleurs, ISO-kwalificaties, alles wijst op een bloeiende bedrijfstak. Negen van hun tien klanten zijn grote eigenaren, zoals woningcorporaties of vastgoedbezitters. De tijdelijke bewoners – soms op wachtlijsten – krijgen meestal een bruikleencontract. Daarmee lopen ze meer risico’s (bijvoorbeeld een opzegtermijn van twee weken) dan een contract voor tijdelijke huur. En, van belang voor uw gezin: kinderen veelal verboden.

De bureaus wensen avontuurlijk ingestelde jonge mensen, blij met een betaalbaar dak, die zij onderwerpen aan een ballotage. Toch klagen anti-kraakbewoners over rechteloosheid. Nu werken enkele bureaus samen aan een keurmerk voor bonafide bedrijven, inclusief geschillencommissie (zie keurmerkleegstandbeheer.nl). Consumentenorganisaties zitten nog niet aan tafel.

De vastgelopen koopwoningmarkt kan dus zorgen voor meer huurmogelijkheden. De nieuwe Wet kraken en leegstand kan leiden tot betere bruikleenafspraken, iets meer rechten dan het oude anti-kraak. Andere typen bewoners kunnen de sprong wagen. Een betere diagnose heb ik op dit moment niet.