beeldschone formule

Cover van het boek Elegance in science : The beauty of simplicity van Ian Glynn

Ian Glynn Elegance in Science. The Beauty of Simplicity. Oxford University Press, ISBN 978-0-19-957862-7, 271 pagina's, €20,99

XVolgens natuurkundige en Nobelprijswinnaar Richard Feynman kun je een wetenschappelijke waarheid herkennen aan haar eenvoud en schoonheid. Maar waaruit bestaat eigenlijk de schoonheid van wetenschap? Of wat maakt een theorie of een formule zo mooi? Het zijn fascinerende vragen die iedere wetenschapper zich wel eens stelt. Ian Glynn, een bioloog uit Cambridge, heeft zich niet laten afschrikken door de lange lijst van eerder verschenen boeken op dit gebied en voegde er zijn verzameling elegante experimenten en theorieën aan toe.

Zoals het dubbele-spleetexperiment van Thomas Young (dat volgens Feynman het gehele mysterie van de quantummechanica omvatte). Young liet zien dat licht dat door een smalle spleet valt een patroon van lichte en donkere strepen vormt op een achter de spleet gelegen scherm. Met dit eerste voorbeeld van interferentie toonde hij het golfkarakter van licht aan. Ook de elegante oplossing dat planeten zich in ellipsvormige banen rond de zon bewegen, waarmee Johannes Kepler in een keer orde schiep in een massa waarnemingen van hemellichamen, ontbreekt niet in Glynn’s opsomming, evenmin als Newton’s gravitatiewetten waarvoor Kepler de weg vrij maakte. Naast een beschrijving van het werk plaatst Glynn het ook in zijn historische en biografische context en hij doet dat met grote zorg: dat de experimenten van Young twintig jaar lang niemand wisten te overtuigen komt niet alleen omdat Newton er anders over dacht, zoals meestal wordt vermeld (licht bestond volgens hem uit een stroom deeltjes), maar ook omdat Young in anonieme publicaties in een Schotse krant hevig werd bekritiseerd, en hij om de goede naam van zijn artsenpraktijk te beschermen zijn wetenschappelijk werk stopte.

Natuurlijk is er op Glynn’s keuzes wel wat aan te merken. Zo ontbreekt de wiskunde bijna volledig en miste ik de wetten van Maxwell, maar daar is inderdaad lastig een pakkend verhaal van te maken. Want daar is het Glynn om te doen. Hij wil de lezer laten delen in zijn enthousiasme en laat zo de wetenschap voor zichzelf spreken: de experimenten spelen in dit sympathieke boek de hoofdrol.