Ouwe zeur

Ruim achttien jaar geleden ergerde Johan Cruijff zich aan FC Barcelona. Hij was er trainer en de resultaten waren uitstekend, maar ten diepste ging er volgens hem meer fout dan goed. Ondanks het aantrekken van dure wereldsterren presteerde de club naar Cruijffs idee structureel onder de maat. Vooral de jeugdopleiding deugde niet. Een eventuele winst van de Europa Cup 1 – die binnenkort zou plaatshebben – zou dan ook niet meer dan een ‘incident’ zijn. Barcelona won die finale, men vond Cruijff een ouwe zeur en enkele jaren later stapte hij op. Zoals gewoonlijk in een wolk van conflicten.

De geschiedenis is bekend. Na een decennium vol intriges, met spelers en coaches die kwamen en gingen in rijen van drie, begon FC Barcelona naar hem te luisteren – en speelde vervolgens het mooiste voetbal op aarde. Dat alles grotendeels dankzij de naar Cruijffs adviezen gestichte jeugdopleiding. Op het complex Mesa werden de stokpaardjes van Cruijff bereden en de gevolgen waren ernaar. Een alom bemind team dat voor minstens de helft uit ‘eigen kweek’ bestond won de Champions League in 2006 en 2009. Misschien is Cruijff een ouwe zeur, maar zijn ideeën kun je moeilijk ‘achterhaald’ noemen, zoals de afgelopen dagen is gedaan. Zie Barcelona.

Deze week leverde Cruijff vergelijkbare kritiek op zijn andere liefde, Ajax. De prestaties lijken in orde maar de structuur van de club, vooral de jeugdopleiding en de speelwijze rammelen aan alle kanten, vindt hij. Alle verantwoordelijken moeten opstappen. Na zijn veelbesproken column in De Telegraaf bood hij min of meer zijn diensten aan als adviseur. Op voorwaarde dat alles precies zo gaat als hij het wil, anders stopt hij er mee. Dat is het opvallende aan Cruijff in zijn ouwezeurdagen: hij hoeft er geen geld voor, geen functie of niks, alleen maar stipte naleving. Dat merkte zijn oogappel Marco van Basten in 2008: als nieuwe Ajaxtrainer wilde Van Basten de jeugdopleiding niet meteen overhoop gooien en Cruijff was weg.

Op Radio 1 predikte Cruijffiaan en oud-Ajaxspeler Keje Molenaar de revolutie. Een ‘vijfde colonne’ – Molenaar zelf incluis zo te horen – staat klaar om de macht over te nemen. Cruijff, die ‘altijd’ gelijk heeft, wil na het vertrek van voorzitter, directeur en trainer graag adviseren om de club weer helemaal opnieuw op te bouwen.

Een ouwe zeur als Johan Cruijff zoveel macht geven is natuurlijk bizar. Aan de andere kant: denkend aan de zeldzame hoeveelheid toptalenten die Ajax voorbracht in de jaren tachtig – toen Cruijff er als teruggekeerde speler en trainer veel invloed had – zal menig Ajaxfan opgewonden raken. Mét de adviezen van Cruijff lijkt de komst van nieuwe Bergkampjes en gebroeders De Boer groter dan zonder. Dat wel. Maar vraag niet hoe.