Gezicht van de coup tegen Gorbatsjov

Gennadi Janajev maakte dronken op tv bekend dat Michail Gorbatsjov te ziek was om nog te regeren.

De trillende handen waarmee vicepresident Gennadi Janajev op 19 augustus 1991 bekendmaakte dat partijleider Michail Gorbatsjov niet meer kon regeren en ziek thuiszat, waren de voorbode van het mislukken van de staatsgreep die hij die ochtend samen met elf andere conservatieve communisten had gepleegd. Stotterend gaf hij tijdens die live op televisie uitgezonden persconferentie antwoord op vragen van journalisten. Door zijn aarzelende optreden werd hij het gezicht van de coup, die met het uur aan geloofwaardigheid verloor omdat de leiders hun twijfels en angsten niet konden verhullen en iedere daadkracht leken te ontberen. Nadat Gorbatsjov twee dagen later uit zijn gevangenschap in zijn vakantiehuis op de Krim naar het Kremlin was teruggekeerd, zou Janajev toegeven dronken te zijn geweest.

Op die 19de augustus had Janajev, die vanochtend op 73-jarige leeftijd in het ziekenhuis van het Kremlin overleed, alle reden om Gorbatsjov af te zetten, die met zijn hervormingen alles overhoop gooide waar hij voor stond. Janajev wilde wraak omdat Gorbatsjov hem in januari dat jaar uit het politbureau had gezet, waar hij een half jaar eerder lid van was geworden. Ook had hij moeten opstappen als secretaris van het niet minder belangrijke Centraal Comité van de Communistische Partij.

Janajev benoemde zichzelf tot waarnemend president van de Sovjet-Unie, een functie die hij tot 4 september uitoefende. Daarna belandde hij met de andere coupplegers in de gevangenis, waar hij tot zijn amnestie in 1994 werd vastgehouden.

Als fanatieke communist maakte Janajev een klassieke carrière binnen verschillende regionale en landelijke partijorganisaties. In de tweede helft van de jaren tachtig klom hij op tot voorzitter van de landelijke vakbondsvereniging, een machtige functie die springplank was naar het politbureau, het hoogste partijorgaan, waarvan de leden een welhaast goddelijke status genoten.

De afgelopen jaren werkte Janajev als consultant voor het comité van veteranen en invaliden uit de ambtenarij. Ook was hij hoogleraar in de vaderlandse geschiedenis en de internationale betrekkingen aan de Russische academie voor toerisme. In zijn colleges kreeg hij alle kans zijn eigen historische rol uit te vergroten.