Wat te drinken bij gegrilde zijderupsworm?

Chinezen kopen steeds meer wijn, ze zijn inmiddels zelfs de grootste importeurs van dure Bordeaux. Maar ook de gewone Chinees wil wijn.

Als in Shanghai een noedel- of tofumakerij sluit, is de volgende bestemming van het pand meestal een wijnwinkel of een modezaak.

Neem de Wukangstraat, de Anfustraat of de Hunanstraat in Shanghai: makelaars wisselen wijnwinkels en -bars af. Sommelier is de laatste aanwinst. Een pijpenla vol met Bordeaux-, Elzas- en Loirewijnen.

Eigenaar van dit nieuwe wijnwinkeltje is James Dai (36), tevens oprichter en directeur van winekee.com, de grootste online wijnhandelaar van China. Sommelier heeft hij geopend om „Chinese beginners” te laten kennismaken met wijnen en whisky’s. Een neef, die zich voorstelt met zijn Engelse naam Peter, beheert de winkel.

„Je kan in deze buurt nu makkelijker een Châteauneuf-du-Pape krijgen dan een zak rijst. Dat is ook nodig want wij moeten onze klanten opvoeden”, zegt James Dai opgewekt. Dat is schromelijk overdreven, maar met vier concurrenten in een straal van nog geen halve kilometer heeft hij een punt.

„Ik heb het al drie jaar geleden voorspeld. We zien nu dat de Chinese middenklasse op het gebied van wijnen de kleuter is ontgroeid en langzaam jongvolwassen begint te worden”, zegt Dai, die als grondlegger van de jaarlijkse Shanghaise wijnbeurs de wind in de rug heeft.

De waarde van de wijnverkoop in China zal dit jaar de grens van 1 miljard euro doorbreken. In grote steden, zoals Shanghai, maar ook in het westelijke Chengdu, is het tempo waarin winkels en proeverijen worden geopend niet bij te houden. De grootste proeverij van het land – 2.000 flessen van de beste wijnmakers ter wereld – is begin deze maand geopend in het House of Roosevelt aan de volledig gerestaureerde Bund, in het oude centrum van Shanghai.

China kon altijd al de weg naar de slijters met sterke rijst- en graanjenevers vinden, zoals baijiu en maotai. Maar de laatste vijf jaar hebben de nieuwe rijken en de grootstedelijke middenklassers ook de smaak van buitenlandse, en dan vooral van Franse, Australische en Zuid-Afrikaanse wijnen te pakken gekregen.

Dat blijkt ook uit de vorige week gepubliceerde cijfers van de beroepsvereniging van wijnmakers in Bordeaux. Bordeaux is koning in China en zet hier nu meer flessen af dan in Duitsland of het Verenigd Koninkrijk. Voor sommige Franse chateaus en enkele Australische wijnmakers groeit de markt met 90 procent per jaar. Heel Azië is als gevolg van de stijgende afzetten in China de mondiale motor van de wijnbranche geworden.

Dat geldt in de eerste plaats voor de handel in bewaar- en investeringswijnen. James Dai is net terug uit Hongkong waar de eerste grote wijnveilingen van dit seizoen zijn gehouden door veilinghuizen Christie’s en Acker Merral & Condit. Hongkong is de Chinese hoofdstad van dure bewaar- en investeringswijnen, omdat hier de invoertarieven in 2008 zijn afgeschaft. Er werden vorig weekend in de voormalige Britse kolonie records gebroken. Een zeldzame doos van zes flessen Romanée-Conti uit 1971 leverde 185.000 dollar (139.000 euro) op en ging, net als 400 andere dozen met wijnen van dertig tot veertig jaar oud, voor in totaal 15 miljoen dollar.

Als Dai een Château La Gineste uit 2002 heeft ontkurkt, vertelt hij dat hij tien dozen Château Lafite Rothschild en Domaine de la Romanée-Conti uit 2004 heeft gekocht. Maar de prijzen die in de Chinese media worden genoemd – tussen de 11.000 en 24.500 dollar per doos – wil hij niet bevestigen. „Dat zijn bestellingen voor speciale klanten hier in Shanghai”, zegt hij. Onder zijn klanten zijn grote bedrijven, staatsbanken en nieuwe miljardairs.

Zij kiezen, is zijn ervaring, uitsluitend voor het klassieke, traditionele werk. Dat wil zeggen dat zij hoofdzakelijk investeren in premier cru’s van de chateaus uit de Bordeaux-regio: Margaux, Haut-Brion, Mouton Rothschild, Latour en Lafite Rothschild. Robert Sleigh, hoofd van de wijnafdeling van Sotheby’s, verklaarde in een wijnanalyse van persbureau Bloomberg dat Chinese speculanten een voorkeur voor Lafite hebben omdat deze naam makkelijker uit te spreken zou zijn.

Dai vindt dat een denigrerende opmerking, maar bevestigt wel dat Lafite, gevolgd door Latour en daarna Margaux, het populairst is. Dat komt vooral doordat de aanlevering van Lafite stabiel is en het chateau zeer goed gemanaged wordt. Daardoor kunnen premier cru’s van Lafite net zo makkelijk en profijtelijk verhandeld worden als een huis of een staaf goud. „20 tot 30 procent rendement is niet abnormaal voor Lafite, Margaux of Haut-Brion”, zegt Dai.

Voor alle topwijnen uit Frankrijk geldt dat door de vraag van Chinese speculanten de prijzen van premier cru’s dit jaar met 30 procent zullen stijgen, is de verwachting van de wijnveilers van Sotheby’s en Cristie’s. In de Chinese zakenkrant maakte deze week een columnist dan ook de grap dat degene die twee jaar geleden drie dozen Chateau Margaux kocht er nu „één kan verkopen, om de andere twee gratis op te drinken”.

Dai grijnst, hij kent deze standaardgrap van Chinese wijnspeculanten allang. In zijn winkeltje is in ieder geval geen Chateau Lafite te bekennen. Een Châteauneuf-du-Pape van 75 euro is de duurste fles in het rek. Op een bank en tafel staat Chinees keramiek uitgestald, waaronder een glimmend witte buste van Mao Zedong die zo is geposteerd dat hij voortdurend grijnst naar de Medocs.

Dai’s internetbedrijf, een van de tientallen online wijnverkopers, draait niet alleen om de vraag van speculanten, maar in toenemende mate ook om de grootstedelijke, jonge Chinezen met banen bij de overheid of in het bedrijfsleven. Zij kunnen als gevolg van bilaterale handelsverdragen van China met Zuid-Afrika, Australië, Argentinië en Chili uit een steeds groter aanbod aan betaalbare wijnen kiezen. Wijnen van Chinese makelij vinden zij – terecht – ondrinkbaar.

„Ik voorspel dat de verschuiving doorzet van dure status- en investeringswijnen naar de consumptie van gewonere wijnen die tijdens diners en feesten gedronken kunnen worden. We zijn nog maar net begonnen”, denkt Dai. Dat er soms een ijsblokje in een glas Bourgogne gaat of dat een glas Pouilly-Fumé als een shot achterover geslagen wordt, zijn gewoontes die vast zullen slijten.

Als de relatief hoge Chinese invoertarieven – 46 procent voor flessen, 56 procent voor bulkwijn – worden verlaagd, zoals het plan is van Peking, is de „sky the limit”.

„Wijn drinken is chic, cool en lekker, ontdekken steeds meer jongeren”, zegt Dai, die ook gidsen, koelkasten, glazen en karaffen verkoopt. Hij is een regelmatige gast in een van de talrijke kookprogramma’s op de Chinese tv en denkt aan het schrijven van een eigen boekje met tips en gerechten. Die komt dan waarschijnlijk tussen de tientallen andere wijn- en culinaire boeken te liggen die, net als de nieuwe biografieën van Mao, vooraan in de winkels liggen.

Aan die boeken is grote behoefte, want wijn kiezen bij de gecompliceerde Chinese maaltijden met vlees, vis, scherpe en zoetere sauzen is niet eenvoudig. Het grote dilemma wat te drinken bij gegrilde zijderupsworm, gemarineerde schorpioen of gestoomde kikker, dan wel bij de gepeperde gerechten uit Sichuan of Hunan is nog door niemand bevredigend opgelost.