Lege fles met vaporisateur

En dan is er weer iemand die het minimalisme opnieuw uitvindt. Het reduceren tot de essentie, heet dat. De ene essentie is de andere niet. Alle kunst streeft naar essentie, zou je kunnen zeggen, met een greep in de kast van de dooddoeners. In de kakofonie van stemmen roept iemand boe, in een welvarende wereld trekt iemand het boetekleed aan, op de schrijversvakschool hanteert iemand een vlakgum – zoiets.

Maar dit minimalisme streeft naar zo weinig mogelijk om via het bijna niets uiteindelijk het complete niets tot ideaal te verklaren – en het wordt altijd nagestreefd door mensen die ook compleet niets te vertellen hebben. Heiligheid is het doel.

Met dit soort minimalisme kun je nauwelijks door de mand vallen, want er is geen mand. Plagiaat is afgeschaft.

Een wit doek, een bundel zonder letters, een leeg toneel, we hebben het allemaal gezien. Een doek met één kubusje, een bundel met een eenlettergrepig woord, een toneel waarop een solist een uur achtereen hetzelfde huppelpasje uitvoert, ’t is in die kringen een schokkend vertoon van persoonlijkheid.

Nicole Beutler reist rond met een choreografie die is gebaseerd op de dans Radial Courses (1976) van Lucinda Childs. Een remake van een minimalistische dans. Op het programma staan Amsterdam, Eindhoven, Ljubljana, Utrecht, Amersfoort, Maastricht, Gent en Londen. Een handjevol dansers maakt een rondje over het toneel, en dat net zolang tot het ophoudt.

Wat er ook minimalistisch is aan dit nieuwe minimalisme, het gaat nooit gepaard met minimalistische praatjes.

Een danser blijft stilstaan, een ietsje voorovergebogen, en zoiets heet dan ‘een intense ervaring van fysieke suspense’. Roep luid dat iets een intense ervaring vormt van intens kijken en intens luisteren tegelijk, en je hebt het over iemand die koekeloert naar een aardappelveld met een dooie mus. Zo beweert Nicole Beutler gefascineerd te zijn door ‘het radicale en bedrieglijk simpele’ in het minimalisme van Lucinda Childs.

Lamme bootst lijk na. Vanzelfsprekend heet dit in kringetjes lopen van dansers op het toneel ‘de repetitieve sequentie van een circulaire compositie’. Het blijft moeilijk het minimalisme minimalistisch aan de man te brengen.

De geur van heiligheid die om dit bijna-niets hangt zal niemand verbazen. Het is de geur van de preciezen en de sektariërs. Het is de geur van talentloosheid en rancune. Het is de geur van het eigen gelijk.

Een bekend geurtje in de kunst en het minimalisme is in die wereld nog de enige verstuiver.