Eerst tellen om Roma te kunnen helpen

Roma staan niet als zodanig geregistreerd. Dat is lastig als een gemeente ze wil helpen. „Als registratie een goed doel dient, moet het kunnen.”

Ze mogen Roma niet registreren, maar moeten wel cijfers tonen. Gemeenten waar veel Roma wonen zitten in een lastig parket, zegt Cor de Vos, burgemeester van Nieuwegein en voorzitter van het Platform Romagemeenten. Hij zegt niet dat etnische registratie hét antwoord is, maar wil wel een oplossing voor de tien samenwerkende gemeenten.

„Wij lopen aan tegen privacywetgeving. Een groot probleem is dat Romameisjes niet naar school gaan. Als het ministerie wil weten om hoeveel meisjes het gaat, hebben wij geen antwoord. Want wij mogen niet registreren.”

Na de ophef rond de massale uitzettingen van Roma in Frankrijk – sinds begin dit jaar circa achtduizend mensen – staan de Roma ook in Nederland op de agenda. Al wonen de meeste Roma in Nederland hier al decennia.

De Groene Amsterdammer schrijft deze week dat Ede en Enschede gedetailleerde persoonsgegevens van Roma hebben bijgehouden. Het gaat om informatie van politie, justitie, kinderbescherming, sociale dienst en jeugdreclassering. Dat is in strijd met de wet.

PvdA’er Jeroen Dijsselbloem spreekt van „een buitengewoon onzorgvuldige omgang met de Wet bescherming persoonsgegevens” en heeft er gisteren een Kamerdebat over aangevraagd. Vooruitlopend daarop wacht de Kamer op een brief van de ministers Hirsch Ballin (Justitie, CDA) en Van Middelkoop (Integratie, ChristenUnie). Etnische registratie ligt gevoelig. Dient het om te helpen of om te stigmatiseren?

Hoewel CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen duidelijk was over etnische registratie – „Dat nooit!” – pleitte zijn partijgenoot Mirjam Sterk deze week voor het uitzetten van illegale criminele Roma. Door specifiek Roma te noemen, wekte zij de indruk naar etniciteit te willen kijken. Andere Kamerfracties hadden kritiek.

„Als ze nou had gesproken over illegale criminele vreemdelingen in het algemeen, prima. Maar ze heeft er heel bewust voor gekozen om de Roma te noemen, omdat ze wil meeliften op het sentiment in Frankrijk. Onsmakelijk”, zegt Tofik Dibi (GroenLinks). Dijsselbloem schreef op de PvdA-website: „Waar het gaat om illegale criminelen: die worden al uitgezet. Ik vrees dat het CDA hiermee een voorschot neemt op een rechtse coalitie.” De PVV is voor etnische registratie.

Kamerlid Gerard Schouw (D66) noemt de opmerkingen van Sterk „ondoordacht”. „Alle commotie mag niet leiden tot een heksenjacht”, beklemtoont hij. „Maar ook niet tot berusting. De gemeenten moeten snel met de minister bespreken hoe zij Roma aan een baan kunnen helpen of aan een opleiding.” Etnisch registreren is daarbij volgens hem niet nodig.

De PvdA is genuanceerder. Dijsselbloem wil een nieuw doelgroepenbeleid. Dan moet de groep wel in beeld gebracht worden. „Je wilt niet registreren, maar je moet wel weten om wie het gaat. Je moet weten hoe hoog die schooluitval onder Romameisjes is, als je dat probleem wilt aanpakken.”

De Wet bescherming persoonsgegevens verbiedt etnische registratie. Het College Bescherming Persoonsgegevens, dat de naleving van de wet toetst, kan in uitzonderlijke gevallen ontheffing verlenen. Maar dat gebeurt zelden, zegt Dijsselbloem. „Als registratie een goed doel dient, moet het kunnen. Zolang gemeenten er maar zorgvuldig mee omgaan. Wat in Ede gebeurde, mag gewoon echt niet.”