Bijpraten op wereldniveau bij de VN-top

Op de VN-top zetten regeringsleiders en diplomaten de klokken gelijk in de wandelgangen en hotels. Gastheer Ban Ki-moon speelt een bijrol.

De jaarlijkse top van de Verenigde Naties in New York doet steeds meer denken aan zo’n feestje waar de gasten allengs het heft in handen nemen. De gastheer beleeft het minste plezier, hij doet zijn plicht, hij heet iedere gast één voor één welkom in zijn huis en hij hoopt maar dat alles volgens plan verloopt.

Maar dat gebeurt niet. De gasten komen eigenlijk niet voor hem, ze komen voor elkaar. Zodra ze hun kadootje hebben afgegeven gaan ze hun eigen gang. Ze houden onderonsjes op de overloop, in de badkamer of in de tuin. Ze beklinken vriendschappen of vechten oude vetes uit. Het feest is slechts de aanleiding.

Arme Ban. De hele week is Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, al onvermoeibaar bezig om presidenten, premiers, ministers en andere hoogwaardigheidsbekleders welkom te heten in zijn hoofdkwartier in New York. Handje schudden, samen glimlachen voor de fotografen, even rond de tafel voor een kort gesprekje, volgende patiënt. Hij is er maandag mee begonnen, vandaag is hij nog steeds bezig. En tussendoor houdt hij af en toe een toespraak, of brengt hij een toast uit bij een lunch of diner.

Bestrijding van armoede, honger en onderontwikkeling was het thema van de eerste drie dagen van de week. Eén voor een hielden de staatshoofden en regeringsleiders plechtige toespraken over het belang van de zogeheten Millenniumdoelen, zoals halvering van het aantal mensen met extreme honger en vermindering van de kindersterfte. Met extra inzet zullen ze zich inspannen om die doelen te bereiken, beloofden ze.

Maar zodra ze hun verhaal hadden gehouden haastten ze zich naar de wandelgangen van het labyrintische VN-gebouw, of naar een van de vele hotels hier in Midtown Manhattan, voor bilaterale gesprekken, vergaderingen van regionale groepen of bondgenootschappen, of besprekingen over actuele brandhaarden in de wereld. En zo kan je opeens op 1st Avenue kanselier Merkel tegen het lijf lopen, of even verder op Park Avenue NAVO-chef Rasmussen – allebei aan het hoofd van een kluitje ambtenaren in donkere pakken op weg naar een volgende sessie.

Omdat bijna iedereen die in de diplomatie wat betekent hier van de partij is, kun je bijpraten op wereldniveau. Terwijl armoedebestrijding de afgelopen dagen officieel het hoofdprogramma vormde, waren in de praktijk de gesprekken in de marge over het Midden-Oosten, de verhouding tussen de NAVO en Rusland en de sancties tegen Iran zeker zo belangrijk.

Dat zal niet anders zijn nu vandaag de Algemene Vergadering van de VN haar nieuwe zittingsjaar opent – de eigenlijke aanleiding van de top.

Het heet officieel het Algemene Debat, maar het is opnieuw een opeenvolging van toespraken die dagen in beslag zal nemen. Een van de eerste sprekers is president Obama, zaterdag komt premier Balkenende aan de beurt. De meeste redevoeringen worden doorgaans snel vergeten, uitgezonderd die van performers als de Iraanse president Ahmadinejad, zijn Venezolaanse collega Chávez of de Libische leider Gaddafi .Van groter politiek gewicht zijn opnieuw de besprekingen er omheen, vaak in select gezelschap, over kwesties als wapenbeheersing en de situatie in Soedan.

En dan hebben alle deelnemers nog hun eigen zorgen en wensen voor het welslagen van het diplomatieke jaarfeest. Voor premier Balkenende, die dinsdag meteen na de plechtigheden van Prinsjesdag naar New York vloog, is het de laatste keer. Een Chinees (Engelstalig) televisiestation vroeg de premier om een interview, maar zijn programma was zo vol dat hij ,,dertig miljoen Chinezen liet schieten’’, zoals een licht teleurgestelde ambtenaar opmerkte.

En om een diplomatiek ongemakkelijke situatie te voorkomen hebben diplomaten zich de afgelopen dagen ingespannen om te voorkomen dat de premier op de sprekerslijst vlak voor of na de Surinaamse president Bouterse zou belanden, die in Nederland veroordeeld is voor drugshandel en die ervan verdacht wordt aanstichter te zijn geweest van vijftien politieke moorden in 1982.

Voor de Surinaamse president zelf is in New York een gevarieerd programma opgesteld: ontmoetingen met bankiers en zakenlieden, onder wie onroerendgoedmagnaat Donald Trump, en met de activistische zwarte dominee Al Sharpton. Want de Verenigde Naties hebben veel te bieden, maar New York ook.