'Afghanistan-strategie is grote gok van Obama'

Met generaal Petraeus als commandant heeft Obama zich vastgelegd op een langdurig verblijf in Afghanistan, zegt presidentieel adviseur Bruce Riedel.

De dag was geknipt voor Bruce Riedel. De persoonlijke conflicten binnen de regering-Obama over Afghanistan, gedetailleerd beschreven in het nieuwe boek van journalist Bob Woodward, verschenen gisterochtend in The Washington Post. En prompt liep zijn agenda vol.

Riedel (57) is nu eenmaal een van de beste bronnen inzake Obama, Afghanistan en Woodward. Hij was adviseur van Obama en is bevriend met Woodward. „Ik heb een kwartiertje”, zei hij ’s ochtends door de telefoon, gehaast op weg naar zijn eerste afspraak.

Woodward schrijft dat Obama vorig jaar van zijn generaals een ‘exitstrategie’ eiste. Is dat gelukt?

„De president erfde een ramp van zijn voorganger. Een oorlog die verloren was en zich dreigde te verspreiden tot in Pakistan: we liepen het risico dat het land met het snelst groeiende nucleaire arsenaal in de wereld werd gedestabiliseerd. Zijn opties waren beperkt.

„Hij heeft uiteindelijk een grote gok genomen: 100.000 Amerikaanse en 50.000 niet-Amerikaanse militairen in de hoop de kansen in de allerlaatste minuut te keren. Intussen laten zijn inlichtingenadviseurs hem dag na dag weten dat de dreiging van nieuwe aanslagen in de Verenigde Staten en vooral Europa zeer ernstig is.”

Vooral Europa?

„Denemarken is een duidelijk voorbeeld. Maar ook de Franse regering heeft de laatste dagen het terreuralarm opgevoerd. Ik weet niet van specifieke dreiging voor Nederland, wel voor landen daaromheen.”

Klopt het dat de generaals, Petraeus voorop, ook in 2011 niet willen beginnen met terugtrekken, hoewel Obama dat vorig jaar bedong?

„Obama heeft deze zomer, na het debacle met generaal McChrystal [die moest vertrekken als commandant na laatdunkende uitspraken over politici in de media, red.], zelf generaal Petraeus als diens opvolger gekozen. De president heeft dus vertrouwen in Petraeus’ adviezen. Petraeus is de populairste militaire commandant die dit land sinds de Tweede Wereldoorlog heeft gehad. Het is volkomen duidelijk dat hij denkt dat dit een zeer langdurige missie wordt die goed geëquipeerd moet zijn. Ik denk niet dat de president hem zou hebben gekozen als hij het daarmee oneens zou zijn.”

Petraeus heeft nog zeer recent om extra troepen gevraagd. Zegt dat niet alles?

„En het is zeer wel mogelijk dat we meer troepen nodig zullen hebben.”

Maar Obama wilde in 2011 toch ‘beginnen’ met zijn exitstrategie?

„De exitstrategie is ervoor zorgen dat het momentum op het slagveld wordt gekeerd. Tegelijk moeten de Afghanen hun leger opbouwen en Al-Qaeda verslaan. Het gaat jaren kosten om die strategie te implementeren. Niet één jaar.”

In het boek zegt Obama dat hij „niet denkt aan nog eens tien jaar” Afghanistan.

„Maar hij is over tien jaar geen president meer. Het komt hierop neer: iedereen die nu claimt te weten wanneer de troepen van de VS en de NAVO uit Afghanistan vertrokken zijn, leeft in een fantasiewereld. We gaan dat nog een hele tijd niet weten. Het beste wat kan gebeuren is dat we volgend jaar zomer weten of de huidige strategie werkt. Als dat het geval is, zal het tijd kosten om de strategie te implementeren. Als het niet werkt, dan komt de president voor dezelfde onplezierige keuzes te staan die hij altijd heeft gehad.”

Maar hij wil toch weg?

„De strijd plotseling opgeven en vertrekken is geen optie. Dus als de strategie van Petraeus niet werkt moeten we waarschijnlijk terugvallen op een strategie die ik Fortress Kabul noem: je richt je op de strijd tegen terroristen en opereert vanuit een paar veilige bases in Afghanistan. Je probeert niet langer de steun van de bevolking te krijgen, dus je hebt minder troepen nodig. Maar je legt je erop vast dat we daar voor altijd zullen blijven. Niet erg aantrekkelijk. En het is een strategie die niets doet aan de Talibaan; die gaan niet zomaar in rook op. Dus voor de lange termijn creëer je een vesting rond Kabul en gebruik je speciale gevechtseenheden en onbemande bommenwerpers om de vijand te ontregelen, zonder enige hoop ze ooit te verslaan.”

In Nederland overwegen formatieonderhandelaars politie-instructeurs naar Afghanistan te sturen. Wat zegt u tegen politici daar die zeggen: waarom zouden wij Afghanistan ingaan als Obama er alles aan doet daar weg te komen?

„Ik ben blij dat dit serieus wordt overwogen. Het Westen kan Afghanistan niet verlaten zoals in de jaren negentig, zonder het risico van een nieuw ‘9/11’. Obama wil Afghaanse veiligheidsdiensten opbouwen die de dreiging met zo min mogelijk buitenlandse hulp aankunnen. Daarom hebben we trainers nodig. De NAVO is de laatste jaren tekortgeschoten. Zonder deze trainers zullen wij Afghanistan nooit kunnen verlaten.”