Voor schakers valt weinig eer te behalen

Het was maar een magere 3-1 overwinning die Nederland gisteren in de eerste ronde van de schaakolympiade in de Siberische oliestad Chanti-Mansiysk behaalde op de Dominicaanse Republiek. Voor de sterke teams valt weinig eer te behalen in de eerste ronde, want door het systeem van indeling komen ze dan altijd tegen landen die veel zwakker zijn.

Erwin L’Ami, Anish Giri en Daniel Stellwagen deden gisteren wat er van hen verwacht werd, hun partijen winnen, maar Jan Smeets verloor aan het eerste bord van de weinig bekende meester Lisandro Munoz.

Uit de mond van Loek van Wely, die in Chanti-Mansiysk niet alleen als speler maar ook als captain optreedt en zichzelf niet had opgesteld voor deze relatief makkelijke wedstrijd, werden harde woorden opgetekend: „Ik ben des duivels over het spel van de Nederlandse kampioen Jan Smeets.”

Het zal wel een geintje zijn geweest, een opzettelijk karikaturale manier om een strenge captain te spelen.

De ongewone rol van captain is door Van Wely niet gezocht, maar moet hij vervullen doordat de echte captain, de bondscoach Vladimir Chuchelov, niet kon komen. Chuchelov is een Rus die al jaren in België woont. Hij heeft een Belgisch paspoort en ook nog een Russisch paspoort. Bij de aanvraag van een Russisch visum werd zijn Belgische paspoort niet geaccepteerd en zijn Russische paspoort was verlopen en kon niet tijdig verlengd worden.

Er waren meer problemen in de weken voor de olympiade. De organisatoren boden vanaf verschillende steden in de wereld chartervluchten aan naar Chanti-Mansiysk, maar de vertrektijden van die vluchten werden vijf keer gewijzigd, zodat de deelnemende landen de tickets voor hun verbindingsvluchten steeds moesten veranderen, wat veel geld kostte. Ook waren er berichten dat er in Chanti-Mansiysk bij lange na niet genoeg hotelkamers zouden zijn voor de duizenden schakers en begeleiders.

Alles kwam goed. Vrijwel alle teams wisten Chanti-Mansiysk tijdig te bereiken, het nieuwe en grote hotel Olympic was klaar en behulpzame vrijwilligers wezen iedereen goed de weg. Van Siberische kou was geen sprake, het zonnetje scheen.

Bij de openingsceremonie was er een schaaklievende videotoespraak van de Russische president Dmitri Medvedev, en de leider van de Russische schaakbond Arkadi Dvorkovitsj sprak plechtig de heilige woorden van de wereldschaakbond FIDE, gens una sumus, we zijn één familie.

Menigeen zal toen gedacht hebben aan de familieruzie van een paar maanden geleden, toen Dvorkovitsj de vorige leider van de Russische bond, Alexander Bach, door gewapende gorilla’s van een particuliere beveiligingsfirma uit Bachs kantoor op de Centrale Schaakclub in Moskou liet zetten.

Die actie had te maken met de harde verkiezingsstrijd binnen de FIDE. Tegen het eind van de olympiade wordt de nieuwe president gekozen. De kandidaten zijn oud-wereldkampioen Anatoli Karpov, die gesteund wordt door zijn oude rivaal Gari Kasparov, en de zittende president Kirsan Iljoemzjinov. Bach was voor Karpov, Dvorkovitsj voor Iljoemzjinov. Nederland zal overigens voor Karpov stemmen.

Eerlijk zal het er bij de verkiezing beslist niet aan toegaan. Hoe makkelijk reglementen in de FIDE geschonden kunnen worden, blijkt nog eens uit het feit dat er op deze olympiade maar liefst vijf Russische teams meespelen en nog eens drie bij de vrouwen. Het lijkt een verkiezingscadeautje van Iljoemzjinov, om alle Russische steun voor Karpov, mocht die er nog zijn, te smoren.

Een aantal landen, waaronder Nederland, protesteerde tegen de overvloed van Russen en Russinnen, maar dat hielp niet. Vandaag speelt Nederland tegen Rusland 4. Dat vierde team is natuurlijk lang niet zo sterk als het eerste, dat aangevoerd wordt door oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik, maar het is nog sterk genoeg, want begaafde schakers groeien in Rusland nog steeds aan de bomen.

Luke McShane (Engeland) - Tze-Meng Mok (Maleisië)

1. b3 e5 2. Lb2 d6 3. e3 Pf6 4. g3 Le7 5. Lg2 0-0 6. c4 Pc6 7. Pc3 d5 Dit betekent ernstig tijdverlies voor zwart. 8. Pxd5 Pxd5 9. cxd5 Pb4 10. Db1 Pxd5 11. Pf3 11...f6 12. 0-0 c5 13. d4 exd4 14. exd4 Le6 15. De4 Db6 16. Tae1 Lf7 17. Ph4 Tfe8 18. Pf5 Lf8 19. Dg4 g6 20. dxc5 Dxc5 21. Tc1 Da5 22. Dh4

Zwart heeft geen goede manier om pion f6 te dekken, dus daarom pakt hij maar een stuk. 22...gxf5 23. Lxd5 Lxd5 24. Dxf6 Te6 25. Dh8+ Kf7 26. Dxh7+ Ke8 27. Dxf5 Td8 28. Dh5+ Ke7 29. Dh7+ Kd6 De enige kans was 29...Ke8. 30. La3+ Na 30...Dxa3 komt nu 31. Dc7 mat. 30...Ke5 31. f4+ Zwart gaf op.