Ögüt speelt met macht

Ahmet Ögüt, Informal Incidents. T/m 3/10 Stedelijk Museum Bureau Amsterdam. Di t/m zo. 11-17u. Inl: www.smba.nl ****

Ahmet Ögüt doorbreekt graag traditionele patronen. Dat hij dat goed kan, bleek wel op de Biennale van Venetië in 2009, toen hij als 28-jarige een groot deel van het Turkse paviljoen mocht vullen. Ögüts installatie Exploded City was op het eerste gezicht een gewone modelstad, maar dan las je het bijschrift en werd duidelijk dat hij zijn stad volledig had opgetrokken uit gebouwen en voertuigen die de afgelopen twintig jaar sneuvelden bij terroristische aanslagen – van de HSBC-bank in Istanbul (2003) tot de brug in Mostar (1993) en de rode Londense dubbeldekker (2005). De bijna naïeve uitvoering gaf aanleiding tot een golf van ideeën en associaties.

Alleen daarom al is het toe te juichen dat het Stedelijk Museum Bureau nu, voor het eerst, een klein overzicht heeft ingericht van de in Amsterdam wonende kunstenaar. Daar staat Exploded City helaas niet tussen, maar er zijn wel genoeg andere werken die laten zien dat Ögüt handig laveert tussen onderwerpen als politiek en macht, kunst en de werkelijkheid van alledag. Dat varieert van een tamelijk humoristisch filmpje waarop een groep Turkse mannen een rode auto voortduwt op een manier die doet denken aan Bruegels Parabel van de blinden tot een nieuwe film waarin we zien hoe Ögüt een bootje, precies zo één waarin kunstenaar Bas Jan Ader verdween, het IJ op laat gaan (de associatie met zeilster Laura Dekker krijg je er gratis bij).

Dit overzicht maakt duidelijk dat Exploded City geen toevalstreffer was. Maar ook dat Ögüt pas echt goed is als hij werkelijk iets op het spel zet – en dat is meestal wanneer macht of politiek de kop opsteken. Niet voor niets is het beste werk op de expositie de korte film Things we count (2008) waarin een camera traag langs oorlogsvliegtuigen op een vliegtuigkerkhof trekt. Op de achtergrond horen we een mannenstem die ze telt, zowel in het Engels, Turks als het Koerdisch, waardoor je je al snel afvraagt wat deze man precies met deze vliegtuigen te maken heeft, hoe hij tegen ze aankijkt, wat ze voor hem betekenen of wat ze hebben aangericht. In zulke simpele, maar veelbetekenende ingrepen is Ögüt op zijn best.