Nieuwe theorie: virus maakt mens dik

Dik worden kun je ook van een virus. Dat vermoeden is versterkt na onderzoek onder Amerikaanse kinderen. De dikste kinderen waren driemaal zo vaak besmet geweest met adenovirus type 36 als de dunne en mollige kinderen. Het was 22 procent tegen 7 procent. En onder de dikke kinderen hadden vooral de allerdiksten afweerstoffen tegen het virus in hun bloed.

Het onderzoek onder 124 acht- tot achttienjarigen is gedaan door kinderartsen van de universiteit van Californië in San Diego. Ze schrijven erover in een gisteren gepubliceerd artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Pediatrics. Daarin houden ze een slag om de arm. Of mensen echt dik worden van adenovirus 36, dat weten we pas als we jarenlang in een groep kinderen kijken wie er een infectie met AD36 krijgt en wie er dik wordt.

De veronderstelde boosdoener, adenovirus 36 (AD36), maakt ook muizen, ratten, kippen, resusaapjes dik. In onderzoek met celkweken is vastgesteld dat het virus vetcellen stimuleert om zich te delen. En vetcellen hebben de vervelende eigenschap dat ze zich met vet willen vullen. Ze sturen boodschappermoleculen het lichaam in die een hongergevoel opwekken. Maar, herhalen de onderzoekers, een echt oorzaak-gevolg-mechanisme is nog niet vastgesteld.

Adenovirus type 36 (AD36) is één van de ruim vijftig bekende typen adenovirussen. Dat zijn veelvoorkomende virussen. Sommige typen veroorzaken verkoudheid – ongeveer één op de tien verkoudheden is het gevolg van een infectie met een adenovirus. Andere typen richten zich op de darm en geven buikgriep. Weer andere veroorzaken ooginfecties. Daar hoort AD36 bij.

Dat AD36 kippen dik maakt, is al sinds 1992 bekend. Sinds 2000 proberen een paar onderzoeksgroepen te achterhalen of AD36 ook andere dieren – en mensen – dik maakt. Het bewijs stapelt zich op. Het is sinds twee jaar bekend welk gen in AD36 de deling van vetcellen in gang zet.

Maar het AD36-verhaal kan ook een kwestie van wetenschappelijke tunnelvisie zijn. Het is heel aantrekkelijk om de oorzaak van een ziekte buiten jezelf te kunnen leggen, vooral als het een ziekte is die toegeschreven wordt aan een ongezonde leefstijl. Het kan bijvoorbeeld zijn, schrijven de onderzoekers, dat dikke mensen bevattelijker zijn voor AD36, of dat het virus langer in hu lichaam aanwezig blijft.