Hersenloosheid

Er zijn wetenschappers die stellen dat bewustzijn een product is van hersenactiviteit. Maar als ik naar mijn eigen bewustzijn kijk, lijken hersenen eerder een sta in de weg; ik zou willen dat ik ze niet had. Soms schijnt het me zelfs toe dat ik zonder hersenen een bewuster – en dus beter – mens zou zijn.

In elk geval meen ik me te herinneren dat mijn beste sportprestaties tot stand kwamen in een toestand van hersenloosheid. Bevrijd van verstandelijke vermogens – en ook onvermogens – deed ik precies het juiste ding op het juiste moment. De bewustzijnsvernauwing bleek een aangename verruiming te zijn.

Spaarzame momenten van een lichtende genade waren het. Of misschien toch de oudere ‘lagen’ van de hersenen die het overnamen van de nieuwere? Die lagen waarin het onderbewuste levensinstinct zetelt, met haar duistere schreeuw om vreugde en louter zijn.

Met enige jaloezie keek ik naar de grote kampioenen van mijn generatie: zij moesten permanent in een staat van euforie verkeren.

In De Limburger van afgelopen zaterdag las ik een interview met neuropsycholoog Erik Matser. Deze specialist had in de hersenen van topsporters, topmusici en topmanagers frappante structuren ontdekt, die hen in staat stellen meerdere dingen tegelijk te doen. Daarnaast blijken zij informatie veel sneller te kunnen verwerken dan de gewone man. Talent is aangeboren, concludeert Matser. Een land dat wil meetellen doet er goed aan de jonge breinen van talenten neurologisch te testen op de zogenoemde ‘World Class-factor’.

Matser werkte vier jaar bij Chelsea. Hij mocht daar aan ‘het godenpoeder’ ruiken. De neuropsycholoog pleit voor vroege opsporing en intensieve begeleiding van toptalenten, omdat ze in hun grootsheid ook zeer kwetsbaar zijn. Onbegrepenheid leidt vaak tot somberheid en een vlucht in drank en drugs – iets wat de wielrenners Marco Pantani en Frank Vandenbroucke bijvoorbeeld is overkomen. Overigens heeft Matser berekend dat er op een miljoen mensen slechts eentje beschikt over een ‘World Class-brein’. In Nederland lopen er dus maar zestien exemplaren van rond.

Maar hoe begeleid je die enorme, naar nectar snakkende bulk doorsnee breinen? Dáár is pas talent voor nodig. Een briljant staaltje psychologische pep viel waar te nemen in de voorbije Vuelta.

Alvaro Pino – ik heb nog met hem gekoerst – is de ploegleider van Ezequiel Mosquera, de veteraan die qua uitslagen steeds jeugdiger begint te rijden. Pino loodste Mosquera met succes door een gigantische inzinking door hem publiekelijk te schofferen. „Ik wilde dat hij tegen me zei: jij bent de grootste klootzaak die ik ooit ben tegengekomen, en dat is gelukt”, verklaarde Pino later. „Ik deed het om goed te doen, voor hem en voor de ploeg.”

En wij thuis maar denken: die Ezequiel zit aan de dope.