De verovering van de taaie werkelijkheid

Het was in het begin even doorbijten, de driedelige documentaireserie Van vader op zonen, waarvan de rubriek Dokument (NCRV) gisteren de laatste aflevering vertoonde. Ik had aanvankelijk moeite om interesse te houden in de wederwaardigheden van de leiding van Edmon Keukens, een winkelketen in Noord-Holland en omstreken.

Maar allengs tekende zich in de ondernemersdilemma’s (meer tijd besteden op de vloer van de filialen of aan de organisatie op het hoofdkantoor, investeren of consolideren) een echt drama af. Dat kon blootgelegd worden omdat maker Frans Bromet zo’n organisatie over een periode van meerdere jaren volgt en zich laat leiden door goede research en intuïtie.

Hij had kennelijk voorzien dat algemeen directeur Jan Stam zijn voornemen om de zaak geleidelijk over te dragen aan zijn zonen Gijs-Jan en Wouter voortdurend zou uitstellen. Want voor een ondernemer die moeite heeft met delegeren, zijn er genoeg aanwijzingen dat de jongens er nog niet helemaal aan toe zijn. Bovendien zijn ze minder bereid om dag en nacht te werken.

In het derde deel vindt wel een aandelenoverdracht plaats, die de zonen een meerderheidsbelang geeft. Maar een economische crisis en een brand in een van de vestigingen leiden tot het resultaat dat de oude kapitein het roer weer stevig in handen neemt.

De methode-Bromet leent zich goed voor zo’n diepteportret. Nuchtere mannen die niet van grote woorden houden, maar er wel eigen ambities op na houden vormen een dankbare prooi voor de doorvragende interviewer achter de camera. Emoties worden niet gezocht, maar wel zijdelings losgewoeld.

Je gaat je bijna afvragen hoe het er precies aan toegaat in het familiebedrijf Bromet & Dochters. De productiviteit is in ieder geval nooit in gevaar, want de firma blijft de ene serie na de andere afleveren. Op dinsdagen is een nieuw seizoen begonnen van In de familie (NTR), dat iets dichter staat bij de televisiegewoonte om te psychologiseren en emoties te provoceren.

Deze formule wil dat iemand een naast familielid een vraag stelt die hij zonder camera niet had durven voorleggen. Dus zien we een fotografe aan haar beeldhouwende vader vragen of hij iets van zichzelf herkent in haar werk. Het gaat niet om die vraag, maar om de onderliggende behoefte aan erkenning. Prachtig is het inzoomen op de enorme handen van de vader, die de dochter voor het eerst beetpakt.

Het werk van Bromet is een voortdurende herinnering aan de mogelijkheid van een ander soort televisie, waarin de werkelijkheid niet wordt gemanipuleerd, maar geleidelijk veroverd.