Bonden zetten zich schrap voor bezuiniging

De vakcentrales FNV en CNV hebben hun eisen voor de nieuwe cao’s op tafel gelegd. Het economisch herstel mag broos zijn, maar er is weer iets te halen.

„Mag het een onsje meer zijn? Níéts erbij gaat ons echt te ver.” Dat zegt Catelene Passchier, de nieuwe cao-coördinator van de FNV, over de looneis van 2 tot 3 procent die ’s lands grootste vakcentrale gisteren bekendmaakte. De op een na grootste, het CNV, eist 1,5 tot 2,5 procent loonsverbetering in het komende cao-seizoen.

Met hun looneisen zetten de bonden zich schrap voor de komende bezuinigingen. Het demissionaire kabinet wil besparen op de ambtenarensalarissen, die hooguit met de inflatie mogen meestijgen. Daar voelt de FNV helemaal niets voor.

„We zijn klaar met inleveren”, stelt Passchier. De FNV wil niet dat de rekening van de crisis bij agenten en verpleegsters wordt gelegd. „Gaan we mensen in de zorg nog minder betalen, terwijl er grote personeelstekorten aankomen?”

Ook wil de FNV dat uitkeringen en lonen in de publieke sector gelijke tred houden met de marktsector. „Als een nieuw kabinet kiest voor ontkoppeling, hebben we vanaf dag één ruzie”, zei FNV-voorzitter Agnes Jongerius.

CNV-voorzitter Jaap Smit kondigde aan dat „we pittige tijden tegemoetgaan”. De bondsbestuurders vinden helemaal niet dat ze de werkgevers overvragen.

De reactie van de grootste werkgeversorganisatie VNO-NCW, die de looneisen „gevaarlijk” noemt, gaat FNV en CNV te ver. Het economisch herstel mag broos zijn, dat betekent volgens Passchier niet dat werknemers niet mogen „meegenieten van de winsten” die in tal van bedrijven weer aantrekken.

„Wij zien dat een aantal sectoren, zoals de industrie, zich goed herstelt”, zegt Smit. „Er is weer ruimte in de bedrijven. Dus 1,5 procent is een heel gematigde, verantwoorde loonvraag. Als we lager gaan zitten, pakken we de ruimte niet die er bij sommige bedrijven wel degelijk is.”

De vakbeweging voelt zich gesterkt door de economische analyses van het Internationale Monetaire Fonds en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), die in recente rapporten stellen dat Nederland er goed voor staat. De Oeso waarschuwde derhalve voor al te forse bezuinigingen, die het prille herstel om zeep kunnen helpen. „De economie moet niet kapot worden bezuinigd”, vindt Passchier.

Toen Nederland een jaar geleden nog in een diepe economische crisis verkeerde, waren de bonden bereid zich te matigen. Het afgelopen jaar stegen de lonen dan ook mondjesmaat, met gemiddeld slechts 1,2 procent. Dat was de laagste loonstijging sinds 2005. Het gaat de bonden veel te ver om nu de lonen op nul te houden en alleen de inflatie te compenseren, die op 1,5 procent wordt geschat.

De looneis van de FNV is maximaal 2 procent. Daarnaast wil de vakcentrale 1 procent extra loonruimte besteden aan afspraken met werkgevers over werkgelegenheid. Het gaat hierbij om afspraken hoe oudere werknemers langer aan de slag te houden, over scholing voor jongeren, flexwerkers en 50-plussers.

Intussen komen nieuwe cao’s uiterst moeizaam tot stand. Onderhandelingen voor veel grote cao’s, zoals die voor universiteitspersoneel, lopen inmiddels al vele maanden, terwijl de oude cao doorloopt.

Vannacht liep het overleg tussen vakbonden en werkgevers in de thuis- en verpleegzorg voor de zoveelste keer mis. Met als gevolg dat het personeel in die sector op korte termijn acties zal voeren.

„We zijn het stadium van praten en ludieke acties voorbij. De volgende stap is het frustreren van de administratie in de zorg”, zei onderhandelaar Wim van der Hoorn van AbvaKabo FNV.