Bron Herta Müller blijkt Securitatespion

De Duits-Roemeense schrijfster en Nobelprijswinnares Herta Müller blijft achtervolgd door de schimmen van het communistische verleden van haar land van herkomst. De alom gerespecteerde schrijver en dichter Oskar Pastior, bron van Müllers roman Atemschaukel – over de deportaties van Duitse Roemenen naar Sovjetkampen – blijkt te hebben gespioneerd voor de geheime dienst Securitate.

Uit papieren uit Pastiors nalatenschap is vast komen te staan dat hij onder de schuilnaam ‘Otto Stein’ van 1961 tot 1968 voor de Securitate heeft gewerkt. Herta Müller, die tot 1987 in Roemenië woonde en daarna uitweek naar de Bondsrepubliek, is jarenlang door de inlichtingendienst van dictator Nicolae Ceausescu geterroriseerd. Het is een van de hoofdthema’s van haar werk. Zelfs nog in Duitse ballingschap werd ze door de Securitate lastiggevallen.

Oskar Pastior, eveneens een Duitse Roemeen, vluchtte in de jaren zestig naar het westen. Hij was schrijver, dichter en vertaler. Herta Müllers roman Atemschaukel is gebaseerd op zijn ervaringen in een Sovjet-Russisch werkkamp eind jaren veertig. Veel Duitse Roemenen zijn in die periode naar kampen in de Oekraïne gedeporteerd waar ze onder levensbedreigende omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten.

Pastior, die drie jaar geleden op 78-jarige leeftijd stierf, en Müller hadden een vertrouwensrelatie. Pastior heeft nooit verteld dat hij voor de Securitate spioneerde, hij werd waarschijnlijk gechanteerd wegens zijn homoseksualiteit. Müller zegt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung dat ze aanvankelijk „schrik en woede” bespeurde toen ze het hoorde; later „deelneming en verdriet”.

Eind vorig jaar kwam uit dat de Duits-Roemeense schrijver Werner Söllner eveneens voor de Securitate heeft gewerkt.