Brede burgerbeweging tegen kernenergie

Bondskanselier Angela Merkel kan de massaliteit van het Duitse protest tegen kernenergie, dit weekeinde in Berlijn, moeilijk negeren.

Honderdduizend demonstranten, gewone mensen, jong en oud, in een kilometerslange optocht van het centraal station van Berlijn langs het Rijksdaggebouw naar het kantoor van bondskanselier Angela Merkel. Zo is de regering door een ‘burgerbeweging’ dit weekeinde onder druk gezet om af te zien van het plan om kerncentrales langer open te houden.

De protesten zullen doorgaan. Politieke partijen en maatschappelijke bewegingen hebben gisteren en vandaag laten weten dat het niet bij deze massademonstratie blijft. Partijvoorzitter Sigmar Gabriel van de oppositionele SPD kondigt een juridisch offensief aan. Merkel wil haar plan alleen door de Bondsdag laten goedkeuren, zonder het voor te leggen aan de Bondsraad, de Duitse senaat. Volgens Gabriel is dat in strijd met de grondwet. Hij dreigt met een spoedprocedure bij het constitutioneel hof in Karlsruhe. Merkels coalitie van christen-democraten en liberalen heeft in de Bondsraad sinds mei geen meerderheid meer. Ook in de Bondsdag zal het er om spannen. Sommige partijgenoten van Merkel zijn tegen verlenging.

Behalve door de omvang viel de demonstratie op door de eensgezindheid van de deelnemers. Velen zeiden dat dit atoomprotest niets met partijpolitiek te maken heeft, maar alles met toenemende assertiviteit van burgers. „We vormen een burgerbeweging tegen kernenergie, te vergelijken met Stuttgart 21”, aldus de 32-jarige ambtenaar Gustav Schmid uit Essen. ‘Stuttgart 21’ is inmiddels een begrip in Duitsland. Het staat voor felle burgerprotesten tegen de bouw van een nieuw centraal station in Stuttgart, die de politiek ontregelen en de autoriteiten in het nauw brengen.

De voorzitster van de Duitse Groenen, Claudia Roth, reageerde vandaag in deze zin: „De demonstratie van zaterdag was niet alleen een uiting van betogers tegen kernenergie. Hier kwam een brede maatschappelijke beweging in opstand tegen foute politiek.”

Merkels regering heeft twee weken geleden besloten dat de levensduur van de zeventien kerncentrales in Duitsland met acht tot veertien jaar zal worden verlengd. Tien jaar geleden werd door een rood-groene regering onder leiding van bondskanselier Gerhard Schröder wettelijk vastgelegd dat de kerncentrales eind 2012 allemaal zouden worden gesloten, de zogeheten Atomausstieg.

Maar Duitsland heeft nog onvoldoende duurzame alternatieven voor de goedkope atoomstroom. Merkel ziet kernenergie als „overbruggingstechnologie”, waarvan gebruik moet worden gemaakt tot het moment dat wind en zon betaalbare en betrouwbare energiebronnen zijn.

Veel Duitsers voelen weinig voor looptijdverlenging. Met name de problematische (eind)opslag van kernafval ligt gevoelig. Vrijwel iedere aangesproken demonstrant noemde dat afgelopen zaterdag een knelpunt van kernenergie. „We krijgen stroom voor acht jaar en gif voor miljoenen jaren”, zei een van hen.

Al sinds jaar en dag wordt gedemonstreerd tegen atoomtransporten naar Gorleben, een van ’s land opslagplaatsen van nucleair afval. Maar nog niet zo lang geleden leek de anti-kernenergiebeweging in Duitsland zichzelf te hebben overleefd.

De massaliteit van het zaterdagse protest kan Merkel niet negeren. „Wij zijn het volk”, werd er geroepen, een verwijzing naar de machtige burgerprotesten in de DDR, ruim twintig jaar geleden.