Ahmadinejad glorieert op internationaal toneel

Nieuwsanalyse

De toekomst behoort aan Iran, verklaarde president Ahmadinejad in New York. Maar in eigen land rommelt het. De verdeeldheid onder Iraanse leiders neemt toe.

De Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad is weer in New York aangekomen voor de jaarlijkse zitting van de VN-Assemblee, en zoals in eerdere jaren gebruikt hij de gelegenheid om zijn visie op Irans plaats in de wereld uit te dragen. „De toekomst behoort aan Iran”, zei hij gisteren in een vraaggesprek met het persbureau AP, en dat was ook zijn boodschap in andere interviews. Om zijn vaak radicale en in elk geval opmerkelijke uitspraken is hij altijd een gewilde gast in Amerikaanse nieuwsshows.

Ahmadinejad had zijn reis goed voorbereid. Eerst werd op zijn voorspraak als gebaar van goede wil Sarah Shourd vrijgelaten, een van drie jonge Amerikanen die meer dan een jaar geleden tijdens een wandeling door Irak in Iran terechtkwamen en sindsdien gevangen zitten. Onderweg naar New York bezocht hij bevriende regimes in de regio, Syrië en Algerije, waar hij bekendmaakte dat het „verzetsfront” van „vrije naties” tegen het Westen steeds sterker wordt.

In New York liet hij zich vooralsnog van zijn verzoenende kant zien. „De Amerikaanse regering moet erkennen dat Iran een grote mogendheid is”, zei hij tegen AP. Maar, voegde hij eraan toe, niet alleen wil Iran geen kernbom, zoals veel landen vermoeden, „het streeft alleen naar vrede en wil geen enkel land domineren”.

Zijn woorden zijn niet zozeer bedoeld voor de westerse buitenwereld, die hoe dan ook geen geloof hecht aan dergelijke verzekeringen uit de mond van Iraanse leiders, maar verifieerbare daden eist. Ze zijn gericht op Iran zelf. Daar beginnen de internationale sancties tegen het Iraanse nucleaire programma te bijten en bestaat niet alleen onder de bevolking veel oppositie tegen het regime, maar zijn de topleiders zelf toenemend verdeeld. Hier staat de leider, is de boodschap van de president, van een land om trots op te zijn.

De interne verdeeldheid bleek vorige week nog toen ex-president Rafsanjani, die diverse invloedrijke functies bekleedt, Ahmadinejad scherp hekelde om zijn – ook in New York herhaalde – uitspraken dat de sancties niets voorstellen. Parlementsvoorzitter Ali Larijani en de aanzienlijke factie van pragmatische conservatieven in het parlement botsen herhaaldelijk met Ahmadinejad en diens ministers. Onlangs wees opperste leider ayatollah Ali Khamenei de president terecht omdat hij tot woede van minister van Buitenlandse Zaken Mottaki, eigen vertegenwoordigers voor het buitenland heeft benoemd. In een uiting van de verdeeldheid hield de rechterlijke macht de door Ahmadinejad aangekondigde vrijlating van Sarah Shourd enkele dagen tegen.

Ex-parlementsvoorzitter Mehdi Karroubi, een van de hervormingsgezinde tegenkandidaten die vorig jaar in de omstreden presidentsverkiezingen werden verslagen, kwam gisteren met scherpe kritiek op de „gevaarlijke” concentratie van macht in de handen van de Revolutionaire garde. Verscheidene oud-commandanten van de garde maken deel uit van Ahmadinejads kabinet en bedrijven van de garde spelen een hoofdrol in de economie, met name de wapenindustrie, telecommunicatie en de olie- en gassector.

In een brief aan Rafsanjani als voorzitter van de Raad van Experts (die de opperste leider benoemt en controleert) kritiseerde Karroubi eveneens de „evidente chaos in alle beslissingen van de regering” van Ahmadinejad, die tot recessie en verhoging van de werkloosheid had geleid. Als de Raad van Experts „nu niet ingrijpt”, aldus Karroubi, „is het straks te laat”.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, speelde gisteren op de verdeeldheid in. Clinton zei dat Washington zich steeds meer zorgen maakt over de uitbreiding van de rol van militairen in Iran. Iran „zou een islamitische republiek zijn, maar het zou een republiek zijn. Toen zagen we erg gebrekkige verkiezingen [Ahmadinejads herverkiezing in 2009] en we zagen dat gekozen functionarissen de strijdkrachten inzetten om hun macht te versterken”, zei ze. Vervolgens deed ze een beroep op „verantwoordelijke civiele en religieuze leiders om greep te krijgen op het staatsapparaat”.

Ahmadinejad toonde zich niet onder de indruk. „Ik denk dat mevrouw Clinton een respectabele vrouw is maar ze zou haar informatie uit betere bronnen moeten halen”, zei hij in een interview met de zender ABC. Maar hij weet, thuis rommelt het.