Verloop griepepidemie is voorspelbaar door te kijken naar mensen met vrienden

De ernst van een griepepidemie in een bepaalde stad is eerder en beter te voorspellen als wordt bijgehouden hoeveel populaire mensen in die stad al ziek zijn. Oude voorspelmethoden houden bij hoe vaak een ziekte onder de algemene bevolking voorkomt, of hoe vaak artsen een patiënt met die ziekte in hun praktijk zien. Daarmee berekenen epidemiologen wanneer een ziekte-uitbraak zijn hoogtepunt bereikt. ‘Een typisch kenmerk van de gebruikelijke indicatoren is dat ze achter de ontwikkeling van de epidemie aanhollen,’ sneren onderzoekers Harvard University en de University of California in San Diego in hun publicatie waarin ze laten zien dat ze een grieppiek minimaal veertien dagen eerder kunnen voorspellen door te kijken naar griep bij mensen met veel sociale contacten (PLoS one, september).

Het ligt erg voor de hand om te bedenken dat mensen met veel contacten eerder ziek zijn van een virus – zoals griep – dat van mens op mens wordt overgedragen. De vraag was: hoe selecteer je mensen met veel contacten? Het is veel werk om een heel sociaal netwerk te inventariseren en daarin de mensen met de meeste contacten te identificeren.

De onderzoekers losten het probleem op met de vriendschap-paradox. Die zegt dat als je iemand vraagt om de namen van één of twee vrienden te noemen er gemiddeld altijd mensen worden genoemd die populairder zijn dan degene aan wie de vraag is gesteld.

De onderzoekers kozen 319 willekeurige doctoraalstudenten van Harvard. Dat was de controlegroep. Die 319 moesten hun één of twee beste vrienden noemen. Het idee was dat dat mensen waren die op feestjes niet eenzaam tegen de muur leunen. De 425 mensen die genoemd werden, vormden de groep met veel contacten. Vorig jaar, van 1 september tot 1 december, tijdens het gewone griepseizoen en een nieuwe uitbraak van de Mexicaanse griep, werd van die 744 mensen bijgehouden of en wanneer ze griep hadden. En hoe de ziekte bij hen verband hield met de griepuitbraak.

Onder de populaire studenten piekte de griep twee weken eerder dan onder de random geselecteerde studenten.

Wim Köhler