Terrific!

Zelfvertrouwen hoort thuis in dezelfde categorie als discipline en onthouding: er bestaan veel ideeën over, maar de praktijk pakt anders uit.

Katherine Schwarzenegger (20), de dochter van de filmster en gouverneur van Californië, schreef een boek over zelfvertrouwen. Het heet Rock What You’'ve Got: Secrets to Loving Your Inner and Outer Beauty. „Nu ik twintig ben”, zei Katherine in diepe ernst, „ben ik op een plaats in mijn leven aangekomen waar ik het lichaam dat ik heb, geaccepteerd heb.” Ze frunnikte daarbij aan haar doorkijkbloesje.

Zelfvertrouwen is al jaren hot in Amerika en het de hemel in prijzen van kinderen geldt hier als een probaat middel om prestaties te verhogen. Zo moest ik deze week naar een Hope and Dreams Conference voor mijn dochter (6). Ik betwijfel of ik op een Nederlandse ouderavond ooit zoveel moois en liefs over haar ga horen. Op de rapporten van mijn kinderen staat hier ook altijd dat zij „terrific!” zijn en dat het een „complete joy” is om ze in de klas te hebben. Net als op de rapporten van hun klasgenootjes.

Nu hebben psychologen hier dus opnieuw vastgesteld dat het zelfvertrouwen onder jongeren maar blijft groeien, zozeer dat de statistieken moeten worden aangepast om de stijgende lijn binnenboord te houden. Tegelijkertijd blijken hun schoolprestaties en hun drank- en drugsgebruik geen speciale aanleiding te geven voor een grote mond. Jongeren in andere westerse landen doen het zelfs beter.

Dat zijn berichten om je een beetje vrolijk over te maken, als je geen Amerikaan bent: zie je, daar heb je die zelfoverschatting van het type ‘bij-ons-is-alles-groter’ weer. Maar waarom blijven Amerikanen, als zij werkelijk zo overtuigd zijn van zichzelf, mij dan schutterig vragen wat ik, als Europeaan, nou echt („Nee écht”) van ze vindt? Waarom kon Oprah Winfrey zo groot worden met een show die steeds zwaarder ging leunen op het koesteren, geruststellen en prijzen van haar kijkers? Waar kwam die behoefte vandaan? En waarom waren op een prestigieuze particuliere school hier in de stad, waar een kennis les geeft, zo’n topschool waar slimme kinderen van machtige mensen zich voorbereiden op de beste universiteiten van Amerika, waarom waren daar op één na alle tieners uit haar klas in therapie?

De reden is dat zelfvertrouwen in dezelfde categorie thuishoort als discipline en onthouding: er bestaan hier veel ideeën over, maar de praktijk pakt anders uit.

Discipline? Een peuterjuf legde het me hier vijf jaar geleden uit. Ik, net aangekomen, verbaasde me erover hoe juist Amerikaanse ouders, in het land van regels en It’s the Law, hun kleine kinderen geen strobreed in de weg leggen. Het woord ‘nee’ wordt koste wat kost vermeden en alles wat moet, wordt gepresenteerd als een keuze: „Do you want to put your coat on, buddy?” Dit met desastreuze gevolgen, want een tweejarige zegt dan natuurlijk nee, wat ook weer niet de bedoeling is. „Amerikanen hebben een problematische verhouding met discipline”, verklaarde die juf. „Eerst zijn er jarenlang zo min mogelijk regels, want we leven in een vrij land en je moet ieder individu respecteren.” En tegen de tijd dat een kind zijn eerste sportcoach tegenkomt of in het leger moet, zei ze, wordt de discipline er alsnog ingeramd.

Onthouding? Tot ze naar college gaan, worden Amerikaanse tieners uit de middenklasse geacht niet aan seks te denken en geen druppel te drinken, om van andere middelen nog maar te zwijgen. Maar daarna? „In college”, vertelde een zelfverklaarde zero tolerance mom me even gedecideerd als ze de drank in haar huis achter slot en grendel in een kluisje had weggezet, „houdt mijn verantwoordelijkheid op.” In college drinken Amerikaanse jongeren zich laveloos en verzamelen ze hook-ups, wat neerkomt op een onenightstand, maar dan zonder gevoel.

Drugs zijn overal, als je de kalmeringsmiddelen meetelt die hier in verbijsterende hoeveelheden worden geslikt. Een vriendin, die me ook al voortvarend afhielp van het misverstand dat Amerikanen weinig alcohol zouden drinken, neemt op moeilijke momenten soms wat Zoloft uit het potje van haar man, die het op zijn beurt voor zijn gillende vliegangst nodig heeft. Zelfmedicatie is geen taboe in een land waar ziektekostenverzekeraars je steeds een poot proberen uit te draaien.

Ja, in Amerika ga je op den duur alles begrijpen. Dat Amerikanen misschien gewoon wat meer zelfvertrouwen dan wij nódig hebben, bijvoorbeeld. In een mateloos land is het beangstigend veel gemakkelijker om kopje-onder te gaan.