Nieuwe Afghanistanmissie blijft nog altijd onzeker

VVD en CDA vinden het opleiden van agenten in Afghanistan bespreekbaar. De vraag blijft echter of zo’n missie ook politiek haalbaar is.

De cirkel is nagenoeg rond met het voornemen van VVD en CDA om het kabinet waarover zij nu onderhandelen te laten onderzoeken of Nederlands opnieuw een rol kan spelen in Afghanistan. In februari struikelde het kabinet Balkenende-IV als gevolg van grote verdeeldheid tussen de coalitiepartners CDA en PvdA over de vraag of de Nederlandse militaire missie in Afghanistan moest worden voortgezet. Zelfs een bescheiden trainingsmissie bleek onbespreekbaar.

En nu lijkt zo’n bijdrage van Nederland aan de internationale troepenmacht opeens nabij. Lijkt, want er moeten nog wel grote politieke hobbels worden genomen.

Het was in april van dit jaar een verrassende – door GroenLinks en D66 geleide gelegenheidscoalitie met CDA, VVD, ChristenUnie en SGP – die het idee van een Nederlandse politietrainingsmissie bij het demissionaire kabinet deponeerde. Het kabinet diende de mogelijkheden hiervoor in kaart te brengen zodat een nieuw kabinet snel zou kunnen besluiten, stelde hun motie. Tegenstemmen kwamen van PvdA, SP en Partij voor de Dieren.

VVD en CDA, die nu met elkaar in gesprek zijn over een minderheidskabinet, staan positief tegenover een trainingsmissie en willen dit concreet onderzoeken. Volgens bronnen dichtbij de formatie zal een uitspraak van deze strekking in het regeerakkoord worden opgenomen. Tegelijk is met de PVV – die het kabinet wil gedogen – afgesproken dat deze partij zich mag verzetten tegen een nieuwe Nederlandse militaire betrokkenheid bij Afghanistan.

Het minderheidskabinet zal dus elders steun moeten zien te verwerven. De stemmers voor de motie beschikken ook na de verkiezingen van afgelopen juni nog altijd over een meerderheid van 79 van de 150 zetels. Maar de vraag is of GroenLinks en D66 het door de PVV gesteunde, maar door hen bekritiseerde minderheidskabinet op deze manier willen helpen. Voor D66-leider Alexander Pechtold is het geen bezwaar. „Dit is geen onderwerp voor partijpolitiek”, zegt hij. Bij GroenLinks, met tien zetels eveneens van belang voor een meerderheid, staat ook het uiteindelijk kabinetsvoorstel voorop. „Het valt of staat met de exacte inhoud”, zegt het Tweede Kamerlid Mariko Peters.

Maar dat zou nu juist wel eens een probleem kunnen vormen. GroenLinks wil niet dat de zogeheten politiemissie ook maar enige militaire trekken gaat vertonen. Dat lijkt al gauw het geval als de trainers door grote aantallen militairen ter bescherming worden vergezeld. In een plan dat bij de kabinetsonderhandelaars op tafel ligt wordt gesproken over een uit te zenden groep van 450 tot 700 militairen, inclusief 50 opleiders.

GroenLinks wil Nederland laten aansluiten bij de door de Europese Unie onder de naam EUPOL georganiseerde trainingsactiviteiten voor politieagenten. Maar in een eerste inventarisatie heeft het huidige, demissionaire kabinet ook de behoefte bij de NAVO aan politieopleiders onderzocht. Dit is voor GroenLinks onbespreekbaar. D66-fractievoorzitter Pechtold vindt dat hier „nuchter” naar gekeken moet worden. Het gaat hem om de taken die verricht worden.

Hoe dan ook zal sprake zijn van een uiterst kleine meerderheid. Het wordt anders als de PvdA alsnog zou besluiten een politietrainingsmissie te steunen. Maar die kans acht buitenlandwoordvoerder Martijn van Dam van deze partij zeer klein zolang de PVV zich van zo’n kabinetsvoorstel mag distantiëren. Volgens hem behoren bij dergelijke besluiten VVD, CDA en PVV met een gezamenlijk voorstel te komen en kan er geen uitzonderingspositie voor de partij van Wilders gecreëerd worden.

PvdA-steun is dus niet waarschijnlijk. En dan staan de ministers van het minderheidskabinet voor de vraag of zij een gevoelig besluit als het uitzenden van Nederlandse militairen naar een oorlogsgebied op een zeer smalle basis willen nemen.

Verkiezingen Afghanistan pagina 4