Niets is wat het lijkt...

Eerst de koets...

13.00 uur: Koningin Beatrix begint haar rijtour vanaf Paleis Noordeinde en komt een kwartier later aan bij de Ridderzaal. Daar zal ze de Troonrede voorlezen om vervolgens terug te keren naar Noordeinde voor de traditionele balkonscène. Het is bijzonder, maar niet uniek dat Prinsjesdag samenvalt met de formatie van een nieuw kabinet. Dat gebeurde vier keer eerder: in 1956, 1977, 1982 en 1989. De situatie is enigszins vergelijkbaar met 1977: sombere economische omstandigheden, moeizame politieke verhoudingen, zegt hoogleraar parlementaire geschiedenis Carla van Baalen. De formatie duurde toen 208 dagen.

dan troonrede...

Met op de eerste bankjes een kabinet met alleen de ministers van CDA en ChristenUnie, leest de koningin de Troonrede voor. Het zal een algemeen, beschouwend verhaal zijn, met een verwijzing naar de toekomstige regeringsverklaring van het nieuwe kabinet waarin „het echte verhaal” zit, zegt parlementair historicus Bert van den Braak. Carla van Baalen: „Ze zal verwijzen naar het bijzondere karakter, of zeggen dat de plannen en initiatieven voor het nieuwe parlementaire jaar niet in deze troonrede kunnen worden weergegeven.”

het koffertje van Financiën...

Na de Troonrede biedt demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) de Tweede Kamer in de plenaire zaal de Miljoenennota en rijksbegroting aan. Een demissionair kabinet wordt geacht slechts op de winkel te passen, dus zal de begroting „beleidsarm” zijn. Dat was de afgelopen tijd al te merken: kabinetsbesprekingen over de begrotingen van de departementen waren opvallend kort. Het demissionaire kabinet van CDA en ChristenUnie heeft een extra reden om „zeer voorzichtig” te zijn en elk gevoelig onderwerp te mijden, zegt Bert van den Braak. „Het steunt op slechts 26 van de 150 zetels. Ik heb nog nooit een kabinet met zo’n zwakke basis in het parlement gezien.”

maar Balkenende moet snel weg...

Demissionair premier Jan Peter Balkenende stapt dinsdag na het officiële gedeelte van Prinsjesdag op het vliegtuig naar New York om daar de algemene vergadering van de Verenigde Naties bij te wonen. Die begint op woensdag. Meestal staat de minister-president uitgebreid de media te woord in zulke gevallen. Maar Balkenende heeft niet zo veel zin meer in dit soort verplichtingen nu hij afscheid neemt van de Haagse politiek, zeggen bronnen in Den Haag.

want een debat is er toch niet...

Prinsjesdag wordt altijd gevolgd door twee dagen Algemene Politieke Beschouwingen, waarin de premier met de Tweede Kamer debatteert over de hoofdlijnen van het kabinetsbeleid. Niet verplicht, maar het wordt in Den Haag als het belangrijkste parlementaire debat van het jaar gezien. Dat debat is nu uitgesteld. De parlementariërs hebben geen zin in dubbel werk, want na de installatie van een nieuw kabinet volgt al een debat over de regeringsverklaring met alle plannen. De Kamer houdt wel op 28 en 29 september financiële beschouwingen. Daar mag minister De Jager het kabinetsbeleid verdedigen. Het is ongebruikelijk dat een minister-president niet aanspreekbaar is op de nieuwe begroting.

en de formatie gaat gewoon door

En dan snel naar de echte wereld. In het gebouw van de Eerste Kamer gaan de onderhandelingen tussen VVD, PVV, en CDA over een nieuw kabinet gewoon door. Dat kabinet wil 18 miljard gaan bezuinigen. Het roept de vraag op wat de betekenis van Prinsjesdag dit jaar is. Wat moeten we met een „beleidsarme” begroting, terwijl een nieuw kabinet straks met een regeerakkoord komt waarin afspraken staan over miljardenbezuinigingen? Voor buitenstaanders is het allemaal nogal „verwarrend”, zegt Bert van den Braak. „Wat vandaag waar is, kan morgen al weer veranderd zijn.”

Tekst Oscar Vermeer