Dr. Zeepaard kurkentemmer

de proefjesfabriek

In dit proefje probeer je een eigenwijze kruk te temmen. Maar dat lukt niet!

Wat heb je nodig? - Een wijd glas, water, een kurk, een mes en een volwassene.

Wat moet je doen? - Vraag de volwassene om de kruk doormidden te snijden met het mes.

- Vul het glas voor de helft met water.

- Leg een halve kurk voorzichtig in het midden van het water. Blijft hij netjes op zijn plek? Wat denk je?

- Giet nu voorzichtig water in het glas tot het tot aan de rand gevuld is, en dan nog wat. Wat doet de kurk nu?

Wat gebeurt hier? De kurk is eigenwijs. Hij blijft niet midden op het water liggen. Dat komt doordat de kruk het hoogste punt opzoekt. Als het glas halfvol is, gaat hij dus naar de randen, want daar staat het water het hoogst. Maar als je het glas helemaal vult, gaat de waterspiegel bol staan. En dan ligt het hoogste punt juist in het midden.

Het heeft te maken met iets waar Dr. Zeepaard vaker over schreef: water bestaat uit kleine deeltjes die elkaar losjes ‘bij de hand’ houden. Aan de oppervlakte vormen de waterdeeltjes zo samen een ‘net’ dat glad als een tafellaken op de rest van het water ligt. Als je het glas erg vol giet, bolt het een beetje op. Als het glas halfvol is, dan wordt het juist een beetje hol. In dat geval trekken de waterdeeltjes bij de wand zich namelijk op aan het glas. Daaraan klampen ze zich nog liever vast dan aan elkaar.

Margriet van der Heijden