De islamitische wereld staat op instorten en dat is gevaarlijk

Volgens Thilo Sarrazin is de islam veel te machtig en ook nog steeds in opmars. Maar het tegenovergestelde is waar: de islam als cultuur staat op het punt uit elkaar te vallen, met een nieuwe volksverhuizing als resultaat.

Deze week verscheen zijn boek ‘Der Untergang der islamischen Welt. Eine Prognose’. (Uitgeverij Droemer)

Als je Bundesbank-bestuurder Thilo Sarrazin mag geloven, is de islam veel te machtig en ook nog steeds in opmars. De demografische ontwikkelingen in de islamitische wereld en in Europa, evenals de bloedige aanslagen en de schrille toon van fundamentalistische moslims, lijken hem gelijk te geven. Feit is echter dat de islamitische wereld zich in het defensief gedrongen voelt en heftig protesteert tegen de in haar ogen agressieve machtspolitiek van het Westen, ook op economisch gebied. Asymmetrische communicatie en wederzijdse paranoia bepalen al generaties lang de betrekkingen tussen Oost en West.

Wat de islam betreft, is naar mijn mening in de huidige situatie van alles mogelijk, maar één ding beslist niet: de islam is niet machtig.

Hij is daarentegen heel ziek en bevindt zich zowel cultureel als maatschappelijk op de terugtocht. Hij biedt geen constructieve antwoorden op de vragen van de 21ste eeuw en verschanst zich daarom achter woede en beledigingen. Het religieus gemotiveerde geweld, de toenemende islamisering van de openbare ruimte en het krampachtige vasthouden aan de zichtbaarheid van de islamitische symbolen zijn louter nerveuze tekenen die op deze terugtocht wijzen. De opmars van de radicale islam is alleen maar het mobiliseren van opwinding. Het zijn signalen van een gebrek aan zelfbewustzijn en weten wat te doen. Het is als het wanhopig schilderen van een huis dat op het punt staat in te storten.

Maar ook de instorting van een huis blijft gevaarlijk – en niet alleen voor de bewoners.

In landen als Iran en Egypte gedijen zowel de radicale vormen van de islam als de pogingen van jonge mensen zich daarvan te bevrijden. De tegenstellingen zijn verhard en een bittere confrontatie is onvermijdelijk. De door Samuel Huntington voorspelde ‘Clash of Civilizations’ is inmiddels werkelijkheid geworden. Deze vindt niet alleen tussen de islam en het Westen plaats, maar ook binnen de islamitische wereld zelf, tussen individualisering en de druk om je te conformeren en tussen continuïteit en vernieuwing.

Een politieke hervorming en een hervorming van de islam zijn echter ver te zoeken, omdat de onderwijssystemen nog steeds opvoeden tot loyaliteit in plaats van tot vrij mogen denken. En de zogenaamde hervormers van de islam wagen zich, net als vroeger, niet aan de elementaire problemen van de cultuur en de religie. Hervormingsdebatten worden weliswaar veelvuldig gestart, maar nooit afgesloten. Vrijwel niemand vraagt zich af of er mogelijkerwijs sprake zou kunnen zijn van een aangeboren gebrek in ons geloof. Niemand waagt het de onaantastbaarheid van de Koran aan te vallen.

Wij leven wereldwijd in tijden van verandering. Maar wat de islam betreft ben ik bang dat de verandering voorafgegaan zal worden door een ineenstorting. Vooral in de Arabische wereld zijn zowel de regionale als de mondiale vooruitzichten tamelijk onheilspellend. Een snel groeiende, arme en onderdrukte bevolking, achterlijk onderwijs, oprakende olievoorraden en drastische klimaatveranderingen waardoor grote landbouwarealen zullen verdwijnen, bedreigen de economische fundamenten waarop deze landen gestoeld zijn en verscherpen de reeds aanwezige regionale en religieuze conflicten. Dit kan ertoe leiden dat de staat steeds meer aan invloed inboet, wat voor ‘privatisering van het geweld’ kan zorgen. De burgeroorlogen in Afghanistan, Irak, Algerije, Pakistan, Somalië en Soedan zijn daar slechts het begin van. De geestelijke en materiële verstarring verleidt mij tot de volgende prognose: veel islamitische staten zullen uiteenvallen, en de islam zal als politiek en sociaal idee, en als cultuur, ten ondergaan.

De veronderstelling is gewettigd dat als gevolg daarvan de grootste volksverhuizing uit de geschiedenis zal plaatsvinden. En dan zullen we opnieuw met de angsten van Thilo Sarrazin worden geconfronteerd.

© DerTagesspiegel