Zie kreken en kwelders zonnen!

Wist u dat zeehonden in sterformaties aan de kust liggen? De Wadden vertellen meer als je ze van boven beziet.

Met een eenmotorige Cessna van vliegclub Schiphol vloog fotograaf Peter Elenbaas tussen de zomer van 2009 en het voorjaar van 2010 boven het Waddengebied. Hij fotografeerde de vuurtorens en dorpen van de Waddeneilanden, de zandbanken, de boten van de veerdiensten, de grillige maar door de getijdenstromingen prachtig vormgegeven kustlijn.

Soms is het water nauwelijks van het land te onderscheiden. De foto’s zijn vlijmscherp en boven de Wadden schijnt altijd de zon. Zijn fotoboek heet dan ook niet voor niets De Wadden onbewolkt.

Elenbaas is bekend geworden met de vierdelige reeks Amsterdam onbewolkt. Kenners van het getijdengebied wezen Elenbaas op de schoonheid van vogeleilanden als Griend en Zuiderduin bij Rottumeroog. Op een zandbank bij Rottumeroog zelf fotografeerde hij een grote groep zeehonden. Bekijk je die vanaf een boot, dan lijken de dieren wat willekeurig door elkaar te liggen. Maar gezien vanuit de lucht openbaart zich een prachtig, stervormig patroon. Zo goed als elke zeehond heeft de kop naar het water gekeerd. In het zand hebben ze diepe sporen getrokken.

Tegelijk met De Wadden onbewolkt is het historische werk Vlieland. Een Nederlandse geschiedenis verschenen. Die ondertitel is terecht: het boek beschrijft gedetailleerd de beslissende plaats die Vlieland al inneemt in de vroege geschiedenis van Nederland. Verrassend zijn de 16de-eeuwse kaarten , waarop de tekenaars ‘Vlielandt’ en eilanden als ‘Grynde’ bezien vanuit vogelperspectief.

Verrassend is de kaart uit 1573 van Christiaan Sgrooten die Phrisia occidentalis et Watterlandia afbeeldt alsof hij zich in een Cessna voortbewoog. We zien ‘beneden’ ruige duinen, de zandplaten en de stroomgeulen tussen de eilanden en riffen. Ook onbewolkt.

Zowel foto’s als kaarten tonen vooral de ongekende dynamiek van het Waddengebied Op beide is te zien dat de eilanden in oostwaartse richting aangroeien. De krachtige hoofdstroom loopt vanuit het westen.

Op Elenbaas’ foto’s lijken sommige streken van de Wadden, vooral de onbewoonde platen en kustlijnen, op abstracte schilderijen, opgebouwd uit ronde vormen doorsneden door strakke lijnen, zoals van het Stuifdijkpad op de Zoute Weide van Ameland.

Op een van de mooiste foto’s, genomen op 28 juli 2009, ligt het eilandje Zuiderduin erbij in een grenzeloze, verstilde verlatenheid én in een zeldzame harmonische eenheid.

Peter Elenbaas en Wio Joustra (tekst): De Wadden onbewolkt. Bas Lubberhuizen, € 29,50Anne Doedens en Jan Houter: Vlieland. Een Nederlandse geschiedenis. Van Wijnen, € 49,50