Val Joaquin Phoenix blijkt hoax

Tijdens de première in Venetië was de verwarring compleet: echte documentaire of één grote grap. Het ontluisterende verval van acteur Joaquin Phoenix blijkt gespeeld.

Acteur/regisseur Casey Affleck geeft het toe: de inmiddels legendarische implosie van zijn zwager Joaquin Phoenix is van begin tot eind gespeeld. „Het is een geweldige performance, de beste performance van zijn leven”, zegt Affleck vandaag in The New York Times.

Filmster Joaquin Phoenix baarde eind 2008 opzien met de aankondiging dat hij stopte met acteren en hiphopster wilde worden. Phoenix liet een buik en baard groeien en gaf gênant slechte rapoptredens waarbij hij van het podium tuimelde of vocht met het publiek. Dieptepunt was zijn verwarde optreden in de David Letterman Show in februari vorig jaar.

In Venetië ging vorige week een documentaire van zijn zwager Casey Affleck in première, I’m Still Here. Die titel leek al een knipoog naar de film I’m Not Here, die draaide om de ongrijpbare persoonlijkheid achter het imago van Bob Dylan. Affleck filmde Joaquin Phoenix achter de schermen, wauwelend, huilend, cocaïne van de borst van een verlepte prostituee snuivend. Phoenix liet zich in zijn slaap zelfs op zijn hoofd poepen door een boze assistent.

Allemaal in scène gezet, geeft Affleck nu toe. I’m Still Here bevat al tal van aanwijzingen dat het een mockumentary (nepdocumentaire) betreft. Op de titelrol worden passerende beroemdheden, zoals rapproducer Sean Combs die Phoenix rapmuziek niet wil produceren, opgevoerd als ‘cast’, en de film blijkt ‘geschreven en geproduceerd’ door Affleck en Phoenix. De filmster zelf liep in Venetië zwijgzaam, maar baardloos rond. Er waren geruchten dat hij in onderhandeling was over nieuwe filmrollen.

Veel critici in Venetië waren toch verontwaardigd over de wijze waarop Affleck zijn aan lager wal geraakte zwager voor gek zette, anderen concludeerden dat het, ondanks de ontkenning van Affleck, een hoax betrof. Affleck spreekt nu liever van een performance en ‘gonzo-journalisme’, het scheppen van een absurde ‘hyperrealiteit’ in de stijl van schrijver Hunter S. Thompson. De ‘nieuwe Joaquin Phoenix’ is een kunstmatige cultpersonage, voer voor de roddelpers en geparodieerd op internet; I’m Still Here een satire op de megalomanie van sterren en de wreedheid van het publiek dat geniet van vernedering. Het lijkt daarin op Exit Throught de Gift Shop, waarin de mysterieuze straatartiest Banksy de hyperigheid van de kunstwereld en de goedgelovigheid van het publiek op de hak neemt door een hersenloze, maar zeer succesvolle graffitikunstenaar te lanceren: Mr. Brainwash. Het is nog steeds een open vraag of Mr. Brainwash echt of nep is.

David Letterman wist vorig jaar niet dat het nep was, zegt Affleck, hoe ironisch zijn afsluitende woorden in zijn show nu ook klinken: „Joaquin, jammer dat je hier vanavond niet kon zijn”. Woensdag treedt Phoenix opnieuw op bij Letterman, die veel ervaring heeft met imploderende sterren. In de jaren zeventig en tachtig ontving hij vaak komiek Andy Kaufman, die zich specialiseerde in irritante alter ego’s en gefingeerde ineenstortingen. Zo ging een snotterende, huilerige Kaufman in 1980 bij Lettermans publiek bedelen.

De val van de 35-jarige Joaquin Phoenix, goed voor twee Oscarnominaties, waaronder voor zijn rol als Johnny Cash in Walk the Line, was extra geloofwaardig door zijn achtergrond. Zijn ouders trokken als missionarissen van de sekte Children of God met hun vijf kinderen door Zuid-Amerika en trainden ze daarna om geld te verdienen als acteurs. Joaquin geldt als een getroebleerd acteur en wilde al eerder stoppen.