Hiphop als kunst, niet als kunstje

Vanavond begint Hiphop Forever, een serie dansbattles in Paradiso.

Er volgen ook battles in housedancing en zelfs in ballet.

Hiphopdans; het is vaak niet echt spannend. Regelmatig zie je een kringetje dansers op een hiphopfestival dat graag aandacht wil besteden aan De Vier Elementen Van Hiphop; rap, turntablism (muziek maken met een mixer en twee platenspelers), graffiti en breakdance. Die festivals hebben dan ook een Wall Of Fame, voor de spuitbuskunst, en een rapbattle. En die zijn meestal ook niet echt spannend. Er wordt wat geschetst en binnen de lijntjes gekleurd. En rapbattles monden regelmatig uit in een litanie van lege scheldwoorden en lompe dreigementen.

Het is hiphop als kunstje, niet als kunst. En dat terwijl er binnen de hiphopcultuur weinig spannender is om te zien, dan écht goed uitgevoerde competitie. Een rapbattle waar bijvoorbeeld twee MC’s tegenover elkaar staan die elkaar op hoog niveau uitdagen; die een felle, spitsvondige woordenstrijd aangaan en het publiek met elke rake zin verder opzwepen. Of dansers die elkaar niet bleekjes afwisselen en hun kunstje doen, maar die elkaar in een kring – een cipher – tegelijk aanmoedigen en uitdagen en de lat zo steeds een stukje hoger leggen.

Het is die essentie van hiphopdans, die pionier John Agesilas (40) uit Amsterdam, „terug wil brengen in de Nederlandse danscultuur”. Straatdans in Nederland is het afgelopen decennium ‘verwaarloosd’, vindt hij. „Er worden straatdansers uit Amerika ingevlogen om voor 10.000 euro een workshop te geven, maar de cultuur erachter is verdwenen.” Vanavond begint een reeks Forever-avonden in Paradiso, waarmee Agesilas de dansbattle nieuw leven wil inblazen. Deze eerste editie draait DJ Spinna uit New York hiphopbreaks; later staan ook andere dansstijlen centraal, in bijvoorbeeld Housedancing Forever en zelfs Ballet Forever.

Agesilas is een oudgediende in de Nederlandse straatdans. De Fransman kwam in 1986 naar Amsterdam, en ontwikkelde zich als straatdanser in de hoofdstedelijke clubscene. „Ik ging van Havanna naar de Richter naar de RoXY”. Hij begon als ‘hypedancer’: hij deed klassieke breakdancebewegingen uit de begindagen van hiphop op housemuziek. Al snel stapte hij „als een van de eersten over op jazzdance en fusion zoals dat werd gedaan in de clubs in Londen. Dat was de dans van zwarte punks uit Engeland, met heel veel snel voetenwerk op jazzmuziek en invloeden vanuit tapdans en traditionele Afrikaanse dans. Ik vond dat toffer dan dansen op hiphopmuziek, omdat je bij jazz steeds iets anders hoort en ook in je dans steeds iets anders laat zien.”

Want dat is voor Agesilas de essentie van straatdans: de freestyle, het ter plekke reageren op muziek, of het nou hiphopmuziek is, een housebeat, een jazzplaat of een klassieke symfonie. „Je maakt je eigen bewegingen op de muziek en ontwikkelt de dans zo steeds een stukje verder.” Er is volgens hem geen betere context voor die vrije vorm van dansen, dan de battle. „Wanneer een battle op hoog niveau plaatsvindt”, zegt Agesilas, „is het een ideaal ontwikkelingsplatform voor een danser. Je moet ter plekke een choreografie verzinnen; reageren op de omgeving, op je tegenstander.” Hij gebruikt battles ook in zijn lessen op dansacademies. „Academische dansers zijn vaak te schoon en te gepolijst. Ik wil ze leren hun ruggegraat te ontspannen en los te gaan. Ik mis rauwheid in de Nederlandse dans.”

In Frankrijk zijn elke week dansbattles, zegt Agesilas. „Daar zijn de straatdansers echt ontzettend sterk.” Dat wil hij ook in Nederland. Hij vindt de dansprogramma’s op tv, zoals So You Think You Can Dance, een goede stap, omdat ouders „hun kind misschien wat serieuzer nemen wanneer ze willen gaan dansen.” Maar dat is leuk voor ‘Ineke uit Vlissingen’, zegt Agesilas; voor de serieuzere dansers heeft hij vanavond een zwaardere uitdaging in de aanbieding. „Vrijdagavond is op je bek gaan écht op-je-bek-gaan…”

Aan de Forever-reeks kan iedereen meedoen, „maar als je geen niveau hebt dan kun je beter wegblijven.” De jury bestaat tijdens editie Hiphop Forever uit prominente, internationale dansers, zoals Loose Joint van Elite Force uit Amerika (een danscrew die werkte met Michael Jackson en talloze andere artiesten), de hoog aangeschreven Yugson Hawks, die meerdere malen de Franse danswedstrijd Juste Debout won. En er komt een mystery judge die, vertelt Agesilas, in een apart hotel slaapt, en pas op het laatste moment naar binnen wordt gebracht.

De deelnemers dansen vier rondes tegen elkaar, en de jury beslist wie er verder gaat. Daarna mogen de drie overgebleven deelnemers ieder een jurylid uitdagen en daar tegen dansen, met het publiek als jury. Agesilas: „En dan kan zelfs een internationaal gerespecteerde danser het verliezen, als hij het publiek niet meekrijgt.” Daarna komt de surprisegast. „Hij is de ‘eindbaas’, zoals je die hebt in een computerspel. Als je denkt dat je alles gehad hebt, komt hij tevoorschijn.”

Over de editie Ballet Forever, is Agesilas nog aan het brainstormen. Balletdansers zullen de jury vermoedelijk eerst moeten overtuigen dat ze een bepaalde combinatie goed na kunnen doen, voordat ze aan de strijd mogen meedoen. „Maar daarna is het ook gewoon een freestylebattle maar dan met een balletschoen.”

Heel veel zal het niet verschillen, denkt Agesilas. „Uiteindelijk hebben straatdansers en balletdansers hetzelfde oergevoel.”

Hiphop Forever – Battle the Kings wordt vanavond gehouden in Paradiso Amsterdam. Kijk voor meer info op www.battlethekingsforever.com