WTO veroordeelt Boeing wegens staatssteun

Boeing krijgt een voorlopige veroordeling van de WTO aan zijn broek wegens het accepteren van niet geoorloofde staatssteun. Wraak van de EU.

Europa kraait victorie. In een voorlopige uitspraak veroordeelde de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Genève gisteren de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing wegens het overtreden van de subsidieregels van de organisatie.

De Europese Unie had zelf de zaak aanhangig gemaakt bij de WTO. De EU claimde dat Boeing over een lange periode voor in totaal 24 miljard dollar (18,4 miljard euro) steun had gekregen van de Amerikaanse regering. Zo zou Boeing in de staat Washington, waar rond de stad Seattle de meeste productie van het bedrijf plaatsheeft, belastingvoordelen genieten en via de ruimtevaartorganisatie NASA profiteren van de ontwikkeling van nieuwe materialen en technieken. De WTO lijkt nu in deze claim mee te gaan – zeker is dat nog niet, het definitieve rapport volgt over enkele maanden.

Eind juni waren de rollen precies omgedraaid. Toen sprak de WTO zich, na klachten van de Amerikanen, uit tegen leningen met lage rente, subsidies voor onderzoek en infrastructurele steun voor Airbus. Europese regeringen – met name de Duitse, Franse en Britse – zouden Airbus, een dochtermaatschappij van het pan-Europese EADS, op die wijze in staat hebben gesteld de dubbeldeks ‘superjumbo’ A380 te bouwen.

De Europese Unie ging in juni in beroep tegen de veroordeling door de WTO en dit zullen de Amerikanen ook gaan doen na de uitspraak van gisteren. Als de WTO vasthoudt aan haar standpunt betekent dit dat Boeing niet langer belastingvoordelen en technische hulp mag ontvangen en mogelijk een deel van de ontvangen miljarden moet terugbetalen.

„Het rapport van de WTO betekent dat de slinger de andere kant op is gezwaaid. Het is een grote overwinning voor de Franse en Europese luchtvaartindustrie”, zei de Franse regering. Boeing is een andere mening toegedaan en vindt dat de uitspraak door de WTO van gisteren sterk verschilt van die in juni. Boeing claimt nooit directe subsidie van de Amerikaanse overheid te hebben ontvangen, terwijl Airbus dit wel kreeg van Europese regeringen.

De EU vindt dat de twee partijen met elkaar om de tafel moeten gaan zitten om tot een oplossing te komen. „Alleen onderhandelingen op het hoogste niveau kunnen leiden tot een echte oplossing”, zei de EU gisteren in een verklaring.

Begin jaren negentig spraken de twee kampen af dat er wel staatssteun mocht worden gegeven bij de bouw van een nieuw type toestel, tot 33 procent van de ontwikkelingskosten. Maar de vraag is welke bedragen wel en welke niet worden meegerekend. Is een lening met lage rente staatsteun?

In 2004 stapten de Amerikanen als eersten naar de WTO, omdat in hun ogen Airbus veel meer subsidie kreeg dan de afgesproken 33 procent. De Europese Unie reageerde meteen door een soortgelijk dossier over Boeing te deponeren bij de WTO. Een handelsoorlog was geboren. Sindsdien sleept de zaak zich voort en lijkt er gezien de trage procedures van de WTO voorlopig ook nog geen einde aan te komen.

Luchtvaartanalist Hans Heerkens van de Universiteit Twente spreekt over „kinderlijk gekibbel” tussen de EU en de VS. „Waarom wordt er niet moeilijk gedaan over subsidies aan de landbouw en de auto-industrie, maar wel over de luchtvaart”, zegt Heerkens. Beide kampen zouden van elkaar moeten accepteren dat industrieën zo nu en dan financiële en materiële ondersteuning krijgen. Volgens de analist meet Boeing bovendien met twee maten. De vleugels van de nieuwe Boeing 787 Dreamliner worden in Japan gebouwd, met forse steun van de overheid én met instemming van Boeing.

Toen Boeing zes jaar geleden met een klacht naar de WTO stapte maakte het bedrijf juist een moeilijke periode door. Zo was er een afluisterschandaal waar Boeing bij betrokken was, moest topman Phil Condit opstappen vanwege een omkoopaffaire en passeerde Airbus de Amerikaanse concurrent als grootste vliegtuigproducent. Condits opvolger Jim McNerney gaf enkele jaren later, toen het weer beter ging, ruiterlijk toe dat de onderneming een „vijand” had gezocht om de aandacht af te leiden van de interne problemen.

Hans Heerkens vermoedt dat Boeing er nu spijt van heeft de WTO te hebben ingeschakeld. „Van subsidies profiteren beide bedrijven. Ze hebben allebei geen belang bij afschaffing.”