Hoe ouder De Oliveira wordt, hoe beter zijn films

Eccentricities of a Blonde-haired Girl. Regie: Manoel de Oliveira. Met: Ricardo Trêpa, Catarina Wallenstein. Leonor Silveira. In: Amsterdam en Rotterdam en daarna toernee.****

De Portugese veteraanfilmmaker Manoel de Oliveira was 101 jaar toen zijn Eccentricities of a Blonde-haired Girl vorig jaar op het Filmfestival Berlijn in première ging. Hij is al bijna tien jaar de oudste nog werkende filmregisseur. Zijn films worden niet alleen korter naarmate hij ouder wordt, maar ook speelser, en misschien zelfs beter.

Eccentricities duurt maar een uurtje. Het is een novelle. Over de liefde. Natuurlijk. Over een man die verliefd wordt op een jonge blonde vrouw aan de overkant. Of wordt hij verliefd op de waaier waarmee zij haar spel van kijken en wegkijken, onthullen en verhullen speelt?

Het verhaal van de film is ontleend aan de 19e-eeuwse schrijver Eça de Queiroz. Interessant is hoe De Oliveira diens ouderwetse moraal vertaalt naar een hedendaags Portugal, waardoor de film als het ware hyperrealistisch is en uit de tijd wordt getild. Die stijlvorm dient ook om een verfijnd, soms pesterig clichématig spel te spelen met de vraag wat het verschil is tussen diepe liefde en triviale verliefdheid, en welke prijs men daarvoor wenst te betalen. Dat romantische cynisme maakt Eccentricities in al z’n hartveroverende formaliteiten pas echt een kostbaar kleinood van een film.