Hindermacht loert in ambtelijke spelonken

Omdat precies twintig jaar geleden een lijforgaan van de grachtengordel en een oorspronkelijk katholiek weekblad fuseerden tot HP/De Tijd, verschijnt deze week een jubileumnummer dat uit twee delen bestaat.

Het ene blikt vooruit naar 2030. Futurologie is altijd een beetje luchtfietsen, maar de gefotoshopte portretten van de zestigers Femke Halsema (grijze krullen en een broche) en koning Willem IV (corpulent, anjer in het knoopsgat) maken veel goed.

De andere helft kijkt terug op twee decennia, met herdrukken van artikelen over de tijdgeest en de onthulling dat het nog door W.L. Brugsma ingebrachte, imposante bureau van de hoofdredacteur ook door Kees van Kooten werd geleend voor de programma’s van het Simplisties Verbond.

Aardig is een selectie van flaters op de cover, zoals de introductie van ‘koningin Emily’ en het afserveren van het mobieltje (‘tienertelefoon’) als voorbijgaande trend.

Maar voor echt rode oortjes zorgt de gedetailleerde geschiedschrijving van een tumultueuze periode voor het blad door Matt Dings, redacteur sinds 1990. Eindelijk horen we de smoezelige details van het gevecht met uitgever Audax, het afscheid van leidinggevenden Ad ’s-Gravesande, Gerard Mulder en Jan Dijkgraaf, van de liefdesaffaires en wilde feesten, van de radicale verrechtsing ter redactie na 9/11 en Fortuyn.

Destijds was de combinatie van die lijn met een zeer kritische verslaggeving over de monarchie opmerkelijk. Anno 2010 is het complot van ‘links’ en ‘het paleis’ tegen de totstandkoming van het eerste kabinet Rutte voor Elsevier gesneden koek.

„Verbeten houdt de ‘Beatrix-generatie’ vast aan haar oude verworvenheden en conventies. Tevergeefs”, opinieert het weekblad dat als geen ander campagne voert voor een „cultuurbreuk” in de politiek. Syp Wynia analyseert het verzet van de oude garde en Eric Vrijsen meent: „In de ambtelijke spelonken zetelt een anonieme PvdA-hindermacht die het politieke initiatief van het nieuwe kabinet kan smoren en blokkeren.”

Elders schrijft Elsevier: „Sinds 1923 probeert de Turkse seculiere elite – het leger, rechters, advocaten, schrijvers en journalisten – de staat vrij te houden van religie.” Maar nu een referendum ook in Turkije een cultuurbreuk bewerkstelligt, wordt die niet bepaald toegejuicht, ondanks de evidente parallel.

Zelfs de aanval van de Europese Commissie op het uitzetten van Roma door de Franse regering, zou je kunnen interpreteren als het begin van een loopgravengevecht tussen oude elites en jonge populisten. De Groene Amsterdammer inventariseert de stand van zaken in verschillende landen onder het motto ‘Eigen cultuur eerst’.