Flink wat Fransen schamen zich...

Veel Fransen schamen zich voor hun president. Erkent hij de mensenrechten nog wel?

Ze denken na over een ‘front’ tegen Sarkozy.

Het raakt ze in het hart: de ongekende internationale kritiek op hún Republiek. Tegenstanders van president Sarkozy voelen zich, na de harde woorden uit Brussel over de uitzetting van duizenden Roma, bevestigd in hun onbehagen over de koers van hun land.

„Ik schaam me dat Frankrijk op deze manier op de voorpagina’s van The New York Times en The Economist moet staan”, zegt Pierre Moscovici, oud-minister van Europese Zaken en prominent parlementariër voor de Parti Socialiste. Moscovici sprak maandag in een vol theater in Parijs, waar politici en journalisten debatteerden over de vorming van een ‘republikeins front’ tegen Sarkozy. ‘Republikeins’, omdat door Sarkozy de republikeinse waarden in het geding zouden zijn.

„Moet u zich voorstellen: de Europese Unie, zó kritisch over het land dat de Verklaring van de Rechten van de Mens heeft voortgebracht!” zei Corinne Lepage, ooit minister van Milieu in de centrum-rechtse regering-Juppé in de jaren negentig en nu liberaal Europarlementariër. Ook zij voelde „schaamte”, toen ze vorige week in het Europees Parlement vóór de resolutie stemde waarin Parijs werd gekapitteld over de Roma. De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, Navi Pillay, stelde dat Parijs bijdraagt aan de „stigmatisering” van de Roma.

Frankrijk is het land waar de woorden ‘Liberté, égalité, fraternité’ op de gevel van vrijwel ieder gemeentehuis staan. De woorden gelden voor iedereen. Het staat voor de fundamentele waarden van de Franse Revolutie, opgetekend in de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger van 1989.

Frankrijk ziet zichzelf als hoeder van die waarden. Maar gelden die waarden ook voor, bijvoorbeeld, de twee Roma-vrouwen die gisteren op het pleintje voor het gemeentehuis van het Parijse voorstadje Aubervilliers tegen een bloembak aanleunden?

Met dat soort vragen worstelen niet alleen progressieve Fransen, maar ook katholieken en gaullisten. Een rivaal van Sarkozy uit zijn eigen partij, oud-premier Dominique de Villepin, meent dat het huidige Romabeleid een „smet op onze vlag” is.

Uit een peiling deze week bleek dat De Villepin even populair is als Sarkozy als presidentskandidaat van centrum-rechts.

Sarkozy’s Romabeleid geldt niet als enige bedreiging voor de republikeinse erfenis van Frankrijk. Controversieel is ook Sarkozy’s voornemen om genaturaliseerde immigranten die ernstige misdaden begaan, de nationaliteit weer te ontnemen – een bewuste inperking van het Franse burgerschap.

Moscovici noemde het „sarkozysme” in het Parijse theater „een bedreiging voor de republikeinse waarden”. „Het afnemen van de nationaliteit van burgers – zoiets gebeurde alleen tijdens het Vichy-regime.”

En dan is er nog de vermeende afluistering door het bureau van de president van journalisten van dagblad Le Monde, die deze week aan het licht kwam. Sarkozy wordt ervan beschuldigd op zoek te zijn naar de bron van een artikel in de krant over illegale partijfinanciering van de UMP.

De debatleider maande de aanwezigen in het Parijse theater zich met hand en tand te verzetten tegen deze aanval op de „republikeinse waarden.” Cécile Duflot, secretaris-generaal van de Groenen, meende: „De republiek, dat is toch vooral het plaatsen van de publieke zaak boven het privébelang. Sarkozy is een man die gelooft in precies de tegenovergestelde hiërarchie.”

De regeringsgezinde krant Le Figaro is niet onder de indruk van de kritiek uit Brussel op de uitzettingen van de Roma. In een hoofdredactioneel commentaar schrijft de krant: „Parijs heeft geen enkele reden om ‘schaamte’ te voelen.” De ontmanteling van de Roma-kampen zou tegemoet komen aan de wens van de Franse bevolking.