Zigeuners in Europa

Zwaarder konden de woorden niet zijn waarmee de Europese Commissaris Viviane Reding gisteren Frankrijk kapittelde omdat dit land Roma uitzet louter omdat het Roma zijn. „Ik had gedacht dat Europa na de Tweede Wereldoorlog niet opnieuw getuige van zoiets zou zijn”, zei ze gisteren tegen journalisten in Brussel. „Het is een schande”, voegde ze eraan toe en onderstreepte dat er in Europa geen plaats is voor discriminatie op basis van ras of etnische afkomst.

De Luxemburgse Commissaris kondigde een procedure bij het Europese Hof aan. Ze voelde zich ook persoonlijk geschoffeerd, omdat de Franse regering de afgelopen weken in de contacten met ‘Brussel’ steeds had ontkend dat zij specifiek de Roma-zigeuners op de korrel had genomen. Uit een instructie van het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken bleek evenwel het tegendeel.

De woede van Reding is begrijpelijk en opvallend, maar niet verrassend. Als eerste Europese Commissaris van Justitie, tot nu toe een interstatelijk terrein waarop de ministers van de lidstaten onderling zaken deden, profileert zij zich nadrukkelijk. Ze heeft het Verdrag van Lissabon aan haar zijde. Haar ideaal verwoordde Reding in NRC Handelsblad eerder zo: „Je vrij voelen, thuis en beschermd voelen, waar je ook in Europa bent: dat is Europees burgerschap.”

Zo dreigt er dus een enerverende confrontatie tussen de Europese Commissie en een land dat een van de grondleggers van de Europese Unie is. En wel aan de vooravond van een Europese top (morgen en vrijdag) die het buitenlands beleid op de agenda heeft staan. De Franse president Nicolas Sarkozy weet veler ogen op zich gericht, een omstandigheid die hij ditmaal als minder aangenaam zal ervaren. En Reding zal zich afvragen hoe ze kan voorkomen dat de ballon die ze nu zo krachtig heeft opgeblazen, straks niet langzaam leegloopt.

Mochten de Roma de speciale aandacht van de regeringsleiders en andere autoriteiten in Europa krijgen, dan is het wel te hopen dat het niet bij boze woorden, procedures of vage afspraken blijft. Want met plechtige verklaringen en zelfs niet met sancties tegen een lidstaat is het probleem dat zigeuners soms vormen, niet Europa uit geholpen.

Wat ook al blijkt uit het feit dat Frankrijk niet het enige land is dat hiermee worstelt. De in Nederland woonachtige Servische onderzoekster Vanja Ljujic wees er in deze krant onlangs op dat ook landen als Italië, Denemarken, Finland, Groot-Brittannië en Duitsland maatregelen nemen om Roma uit te zetten. Kennelijk was alleen Frankrijk zo onhandig daar ook nog iets van op papier te zetten.

De vraag is dus hoe het grenzeloze Europa, waarbinnen het vrij verkeer van personen met name voor werknemers was bedoeld, met nomadische volken moet omgaan. Een eerlijke discussie daarover kan effectiever zijn dan enkel verontwaardiging. Met inachtneming van het feit dat groepen nooit over één kam mogen worden geschoren en met respect voor Europese en andere verdragen tegen discriminatie.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Parijs aan schandpaal genageld en het commentaar Zigeuners in Europa (15 september, pagina 5 en 7) wordt Viviane Reding de eerste Europese Commissaris van Justitie genoemd. Dit is onjuist, in eerdere Commissies waren ook leden belast met justitie. Wel is Reding de eerste commissaris met uitgebreide bevoegdheden op dat terrein.