Verliefdheid en liefde van 101-jarige

Eccentricities of a Blonde-haired Girl. Regie: Manoel de Oliveira. Met: Ricardo Trêpa, Catarina Wallenstein. Leonor Silveira. In: Amsterdam en Rotterdam en daarna toernee. ****

101 jaar was de Portugese veteraanfilmmaker Manoel de Oliveira toen zijn Eccentricities of a Blonde-haired Girl vorig jaar op het Filmfestival Berlijn in première ging. Hij is al bijna tien jaar de oudste nog werkende filmregisseur en bijna even oud als het medium zelf. Zijn films worden niet alleen korter naarmate hij ouder wordt, maar ook speelser, een daarmee misschien zelfs beter.

Eccentricities duurt maar een uurtje. Het is een novelle. Over de liefde. Natuurlijk. Over een man die verliefd wordt op een jonge blonde vrouw aan de overkant. Of wordt hij verliefd op de waaier waarmee zij haar spel van kijken en wegkijken, onthullen en verhullen speelt?

Het verhaal van de film is ontleend aan de 19e-eeuwse Portugese schrijver Eça de Queiroz. Interessant is hoe De Oliveira diens ouderwetse moraal vertaalt naar een hedendaags Portugal, waardoor de film als het ware hyperrealistisch is en uit de tijd wordt getild. Het is een literaire vorm die hij wel vaker heeft gebruikt, soms om de toeschouwer van de kunstmatigheid van verhalen bewust te maken. In Eccentricities of a Blonde-haired Girl dient die stijlvorm ook om een verfijnd, soms pesterig clichématig spel te spelen met de vraag wat het verschil is tussen diepe liefde en triviale verliefdheid, en welke prijs men voor dat alles wenst te betalen. Dat romantische cynisme maakt Eccentricities in al z’n hartveroverende formaliteiten pas echt een kostbaar kleinood van een film.