Republikeins establishment heeft afgedaan

Nieuwsanalyse

Sarah Palin en de Tea Party krijgen de Republikeinen steeds meer in hun greep, zo bleek vannacht met de overwinning van Christine O’Donnell in Delaware.

Het van fraude beschuldigde Tea Party-lid Christine O'Donnell won gisternacht de Republikeinse nominatie voor een senaatszetel voor de staat Delaware. Foto AFP DOVER, DE - SEPTEMBER 14: U.S. Senate candidate Christine O'Donnell reacts to supporters during her Senate primary night party, on September 14, 2010 in Dover, Delaware. O'Donnell, who is ahead in the polls, is running in a tight race against Rep. Mike Castle for Vice President Joseph Bidens old Senate seat and has the endorsement of the Tea Party Express and Sarah Palin. Mark Wilson/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

En opnieuw liet een Tea Party-kandidaat het Republikeinse establishment perplex achter. Christine O’Donnell (41), beschuldigd van fraude en bekend van extreme opvattingen over seksuele onthouding, won vannacht de Republikeinse nominatie voor een senaatszetel voor Delaware. Haar voornaamste verworvenheid: ze had de steun van Sarah Palin.

Het is de zoveelste Tea Party-overwinning in Amerika’s oppositiepartij en het illustreert de fundamentele verandering die zich binnen de Republikeinen voltrekt. Het establishment heeft afgedaan, Sarah Palin zet de toon en de radicalen zijn aan zet. De zege past in een trend die weinig goeds belooft voor de bestuurbaarheid van de VS. In de Republikeinse voorverkiezingen, die nu vrijwel achter de rug zijn, werden vooral Republikeinen verslagen die recentelijk met Democraten samenwerkten. Het overkwam kandidaten van Florida tot Utah, van Alaska tot Kentucky. Gisteren kwam Delaware daarbij en het betekent dat president Obama na november, als de Grand Ol’ Party (GOP) vrijwel zeker zetels wint, te maken krijgt met nog meer Republikeinen die geen enkele motivatie hebben met hem samen te werken. Delaware is een naar Amerikaanse maatstaven vooruitstrevende staat. De zetel die O’Donnell in november wil bemachtigen werd 36 jaar bezet door vicepresident Joe Biden. Om toch een kans op de overwinning te maken schoof het Republikeinse partijapparaat dit voorjaar een gematigd Congreslid naar voren, Mike Castle, die geregeld voor Obama’s plannen stemt. Daarmee leken de voorverkiezingen beslist – totdat Palin intervenieerde. Het partijestablishment kon zijn verbazing amper verbergen. De GOP ziet kansen in november de Senaat te heroveren (Republikeinen hebben nu 41 van de 100 zetels), maar absolute voorwaarde is dat de GOP dan ook in Delaware wint.

En volgens de inschatting van de Republikeinen was Christine O’Donnell te conservatief en niet coherent genoeg om een kans te maken. Zo lobbyde ze in het verleden voor evangelicals en zei in een interview op MTV dat het voor tieners niet genoeg is zich te onthouden van seks met hun vriend of vriendin. Om een „kuis” leven te hebben is het nodig, zei O’Donnell, tot de volwassenheid ook af te zien van masturbatie. Tegen deze achtergrond deed het partijestablishment er de laatste weken alles aan om een zege van Christine O’Donnell te beletten.

Vervolg Tea Party: pagina 5

Conservatieve aanvallen op Tea Party-lid O’Donnell

Het ene ongemakkelijke bericht na het andere over O’Donnell lekte uit. Ze bleek geen baan te hebben, had jarenlang haar rekeningen niet betaald, was wegens hypotheekschuld haar huis uitgezet. Ze claimde valselijk te hebben gestudeerd aan Princeton. Ze betaalde haar huur met campagnegeld; een illegale handeling. Gisterochtend stuurde haar partij zelfs een bericht uit van haar oud-campagnemanager die O’Donnell een „volstrekte bedrieger” noemde. Een vrouw die zich „niet bekommert om conservatieve belangen” en alleen in de politiek zit „om geld te verdienen”. Conservatieve media voerden de aanvallen op. The Weekly Standard, vrijwel altijd aan de zijde van Palin, meldde dat O’Donnell ontelbare malen „onjuiste verklaringen” had afgelegd. De neoconservatieve columnist Charles Krauthammer noemde Palins steun aan O’Donnell gisteren „onverantwoordelijk” en een bewijs van haar „wispelturige” gedrag.

Maar toen vannacht de uitslag binnenkwam, bleken al die grote woorden van generlei waarde. Met alleen steun van de Tea Party en de beweging van FoxNews-presentator Glenn Beck boekte O’Donnell een ruime zege. „We gaan Amerika in ere herstellen”, zei O’Donnell, zelf ook zichtbaar beduusd.

Uiteraard waren niet alle Republikeinen vannacht gelukkig. Karl Rove, oud-strateeg van Bush, zei chagrijnig dat zijn partij nu de kans heeft verspeeld de meerderheid in de Senaat te heroveren. Democraten kunnen O’Donnell moeiteloos afschilderen als mesjokke, zei hij op FoxNews. „Ze heeft een heleboel krankzinnige dingen gezegd die domweg niet kloppen.” Maar het electoraat is zo grillig dat het erg vroeg is O’Donnell nu al af te schrijven. Dit is immers het jaar waarin Scott Brown in Massachusetts al in januari met hulp van de Tea Party de senaatszetel van de overleden Ted Kennedy veroverde. En in het voorjaar sprongen Democraten een gat in de lucht toen Republikeinen in Nevada een libertaire diehard nomineerden, Sharon Angle, die eerder zinspeelde op gewapend verzet tegen de federale regering.

Tegen zo’n radicaal kon Harry Reid, de impopulaire leider van Democraten in de Senaat, in november onmogelijk verliezen, redeneerden ze. Maar intussen heeft Reid in de peilingen van Nevada nog altijd geen voorsprong genomen. Het gevolg is dat Democraten er nu binnenskamers rekening mee houden dat ook hij kan verliezen: wat drie maanden geleden ondenkbaar leek is nu realiteit. Dat is, tot nu toe, het verhaal van het politieke jaar 2010.