Prettig droeve reis door het tranendal met twee broers

Submarino. Regie: Thomas Vinterberg. Met: Jacob Cedergren, Peter Plaugborg, Patricia Schumann, Gustav Fischer Kjaelruff. In 15 bioscopen ****

Sociaal is de alcoholistische, onbeholpen bajesklant Nick een soort Atilla de Hun: waar hij passeert, groeit nooit meer gras. Terwijl hij eigenlijk zo graag wil helpen. Zijn labiele, alles toelatende buurvrouw in het opvanghuis. Zijn zielige, seksueel verknipte vriend Ivan. Maar helpt Nick, dan lopen de zaken steevast gruwelijk mis. Ook zijn verslaafde broer Martin wil iets voor iemand betekenen: hij zorgt voor een zoontje dat beter af zou zijn in een pleeggezin.

De menselijke behoefte aan tederheid, intimiteit, voor iemand zorgen: daar gaat het om in het Deense melodrama Submarino, gesitueerd in de zinkput van Kopenhagen. De film markeert de comeback van Thomas Vinterberg, medeoprichter van de Deens Dogmebeweging die na zijn internationale doorbraak met Festen in 1998 de weg helemaal kwijt raakte. In Submarino keert Vinterberg terug naar de basis, zonder al te veel budget, tijd of verwachtingen. En dat doet hem goed.

Submarino, gebaseerd op een roman van Jonas T. Bengtsson, opent met een sprookjesachtige tedere scène waarin twee jochies onder een laken hun babybroertjes knuffelen. Tot hun moeder stomdronken de flat binnenwaggelt, om zich heen slaat, in de keuken ineen stort en over het zeil piest. Nick toont dan al zijn harde kant door haar via de urine onder stroom te zetten, de jongere Martin kijkt bang toe. Dan volgt het incident dat hun voor de rest van hun leven tekent en begraaft onder schuldgevoel.

De toon is gezet. Twee broers die graag goed willen zijn, maar na hun gedeelde trauma wegzinken in zelfdestructie. Nick is boos, gesloten en agressief, Martin verdooft zijn gevoelens met heroïne. Misschien dat de broers elkaar kunnen helpen. Maar als de dood van hun moeder ze even bij elkaar brengt, drijven hun gedeelde nachtmerrie en het noodlot ze weer uiteen.

Submarino volgt Nick en Martin in hun parallelle tranendalen. Jacob Cedegren imponeert als de bol van frustratie staande Nick, maar ook Peter Plaugborg is heel effectief is als hologige junk. Je gunt hem bijna een mooie loopbaan als dealer, maar in deze soms bijna onwaarschijnlijke escalatie van misère loopt niks goed af. Een loodzwaar drama dus, geworteld is in de Scandinavische traditie van familieleed, maar met een on-Scandinavisch optimistische visie op de menselijke natuur – al voelt hoop na al die misère een beetje opgelegd. Submarino is zo’n film die je een aangenaam soort droefheid bezorgt.