Overbodige beroepen

In de winter van 1947 vroor het dat het kraakte: het kwik daalde tot 15 graden onder nul. De Nederlandse bevolking verzamelde zich rondom de kolenkachel. Maar het was moeilijk om tegen zulke vorst op te stoken, en de kolenrantsoenen waren schaars. Op dat moment kwamen Zuid-Limburgse mijnwerkers in actie. Ze offerden hun zondagsrust op en daalden honderden meters onder de grond om Nederland van extra kolen te voorzien.

Het was een heldhaftige daad, die veel goeds deed voor de reputatie van de kompels. Met de mijnbouw zelf ging het in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog ook prima; in 1955 zorgde binnenlands steenkool voor niet minder dan 73 procent van de energievoorziening in Nederland. „Jongens, ga nooit van de mijn af, want kolen hebben ze altijd nodig”, kregen leerling-kompels te horen.

Maar dit motto bleek niet lang houdbaar. Het Limburgse zwarte goud kreeg concurrentie van goedkopere Amerikaanse kolen. Bovendien werd bij de Rotterdamse haven eind jaren vijftig steeds meer aardolie aangeleverd. Dat was nog tot daar aan toe, maar in 1959 kreeg de mijnindustrie een wel erg harde klap toegedeeld: de ontdekking van een enorme gasbel in het Groningse Slochteren maakte steenkool in feite overbodig.

Het duurde een tijdje voordat deze realiteit was doorgedrongen, maar in 1965 verklaarde minister Joop den Uyl wat eigenlijk iedereen al wist: de mijnen moesten dicht. De ruim 50.000 mijnwerkers zouden worden omgevormd tot automonteurs bij DAF, of ambtenaren bij het CBS. Tenminste, dat was de bedoeling. Na zoveel jaren onder de grond was het met name voor de oudere kompels lastig – zo niet ondoenlijk – om te wennen aan een nieuwe baan. Massale werkloosheid in Limburg was het gevolg.

Nu is weer een gerespecteerd beroep in het nauw gekomen door nieuwe technische ontwikkelingen: de postbode. Decennialang vervulde hij een belangrijke sociale functie in de buurt, maar door de komst van e-mail is er voor hem minder werk te doen. Duizenden bezorgers van TNT Post dreigen hun baan te verliezen en demonstreerden daarom afgelopen zondag in Rotterdam. Dat hun werkgever heeft beloofd zo veel mogelijk postbodes om te scholen, zal weinig geruststelling bieden.