Een nieuw bankstel kopen of opnieuw oppotten?

Vandaag krijgen twee miljoen Nederlanders ineens de beschikking over ruim 4 miljard euro. Wat te doen? Zes vragen over de vrijval van het spaarloon.

Welke rijen zijn langer vandaag, die voor de pinautomaten of die op de meubelboulevards? Vandaag valt voor ongeveer twee miljoen Nederlanders het zogeheten spaarloon vrij, de via de werkgever belastingvrij gespaarde bedragen in de periode 2006-2009. Hiermee komt een bedrag van ruim 4 miljard euro vrij, waarvan demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) hoopt dat het direct wordt uitgegeven, zodat de economie een zetje krijgt. Maar klopt zijn redenering wel?

1 Wat betekent dat eigenlijk, het ‘vrijgeven’ van spaarloon?

Spaarloon is een fiscaal aantrekkelijke regeling die sinds 1994 bestaat. Werknemers in loondienst kunnen op vrijwillige basis jaarlijks een bedrag van maximaal 613 euro van hun bruto salaris belastingvrij sparen op een geblokkeerde rekening. Die blokkerende voorwaarde – de spaarder mag er gedurende vier jaar niet over beschikken – komt nu te vervallen. Zonder het gebruikelijke belastingtarief van 1,2 procent op spaartegoeden kunnen de werknemers het spaarpotje dat zij in de jaren 2006-2009 hebben opgebouwd vanaf vandaag opnemen.

2 Waarom wordt het spaarloon vrijgegeven?

Demissionair minister Jan Kees de Jager heeft de voor zijn schatkist ongunstige maatregel op verzoek van de Tweede Kamer in juli genomen. De politiek denkt dat het vrijgekomen bedrag, bij elkaar 4,3 miljard euro, de economie een impuls geeft. Dat gaat ervan uit dat de spaarders het vrijgekomen geld op korte termijn ook daadwerkelijk zullen uitgeven.

3 Heeft het zin om het vrijgegeven spaarloon op een andere spaarrekening te zetten?

Dit hangt ervan af hoe hoog de rente is op de spaarloonrekening. Bedrijven die hun werknemers in staat hebben gesteld mee te doen aan de regeling hebben met hun bank een rentepercentage afgesproken. Volgens de vergelijkingssite Spaarrente.nl neemt 75 procent van de spaarders hun geld daadwerkelijk op. Dit betekent niet dat het spaargeld ook wordt uitgegeven; overhevelen naar een andere spaarrekening is ook een mogelijkheid waar veel gebruik van wordt gemaakt.

4 Hoe lang duurt het voordat het geld beschikbaar is?

Vanaf vandaag kan het worden opgevraagd. Het hangt van de bank hoe lang het duurt voordat het bedrag wordt overgeschreven naar een betaalrekening: soms enkele dagen, soms meer dan een week.

5 Heeft het zin om het spaarloon gewoon te laten staan?

De spaarloonregeling is voor vier jaar – het gespaarde geld kan daarna worden opgenomen of naar een andere spaarrekening worden overgeheveld. Alleen het geld dat korter dan vier jaar op de rekening staat komt dus ‘extra’ vrij. Een spaarloonrekening heeft twee componenten: het geblokkeerde deel en het vrij opneembare deel. Normaal gesproken komt ieder jaar het bedrag vrij dat vier jaar geleden is gespaard. De regering kan tussentijds spaarders de mogelijkheid geven het geld eerder op te nemen, zoals De Jager nu heeft gedaan.

ING sluist dezer dagen het vrijgevallen deel van het spaarloon (van 2006 tot en met 2009) van zijn klanten automatisch door naar het vrij opneembare deel. De Consumentenbond heeft hier bezwaar tegen gemaakt. De bond wil dat het spaarloon geblokkeerd blijft totdat de klant ervoor kiest om het op te nemen. Spaarders hebben kans op een lagere rente als het geld van de spaarloonrekening wordt gedeblokkeerd. In een reactie erkent ING dit risico. „Maar voor het grootste deel van onze klanten is er geen sprake van een renteverschil”, zegt een woordvoerder. De bank heeft per brief wel zijn excuses uitgesproken aan zijn klanten voor „onduidelijke communicatie op dit punt” en houdt verder vast aan zijn regeling van ‘automatisch deblokkeren’. ING verwijst naar de situatie in 2005. Toen koos slechts een kleine groep spaarders (4 procent) er voor om het geld te ‘reblokkeren’.

Andere banken laten de keus over het deblokkeren van het spaargeld wel over aan hun klanten.

Wie het vrijgekomen geld uit de spaarloonregeling overhevelt naar een normale spaarrekening betaalt daar overigens wel weer de normale vermogensrendementsheffing over van 1,2 procent.

6 Wie profiteert van het uitgeven van het spaarloon?

Meubelwinkels, keukenboeren en andere verkopers van consumptieartikelen lanceren deze week speciale ‘spaarloonaanbiedingen’. Zij hopen op extra omzet uit de miljarden spaargeld die vanaf vandaag beschikbaar komen.

Uit voorgaande ‘vrijgeefmaatregelen’ bleek echter dat het positieve effect op de economie tegenviel. In 2005 namen spaarders 2,8 miljard euro op, waarvan zij slechts 15 procent direct besteedden. Minister De Jager gaat eerlijk gezegd van dat scenario uit, wat neerkomt om extra consumptieve bestedingen van iets meer dan 600 miljoen. „Wonderen moet je er niet van verwachten”, zei hij in juli.