Verwachte escalatie in Kashmir

In de Indiase deelstaat Kashmir vielen gisteren tot negentien doden bij het bloedigste protest in jaren. New Delhi besloot tot een nog grotere politie-inzet.

De al dan niet uitgevoerde voornemens van Amerikaanse predikanten afgelopen weekeinde om korans te ontheiligen hebben alsnog tot een gewelddadige uitbarsting geleid. Vorige week werden al drie demonstranten gedood in Afghanistan, gisteren vielen dertien tot negentien doden bij protesten in Kashmir, een genegeerde maar belangrijke regio van Zuid-Azië. Het was de dodelijkste dag in de Indiase deelstaat in jaren.

In het overwegend islamitische Kashmir vinden sinds juni voortdurend straatprotesten tegen het Indiase bewind plaats, waarbij stenengooiende jongemannen de politie provoceren. Die schiet dan met scherp, jongens die soms pas dertien zijn worden gedood, en het volgende protest is weer groter. Dit bouwde zo op tot de marsen van tienduizenden dit weekeinde ter gelegenheid van Eid, het einde van de ramadan.

Het protest van gisteren was nog groter, als gevolg van de berichten uit de VS. Volgens de politie en de eerste minister van Kashmir reageerden de betogers onder andere op berichten van een Iraanse televisiezender over twee predikanten in Tennessee die korans verbrandden, en over „een groep personen die voor het Witte Huis bladzijden uit een koran scheurde”.

Ondanks een streng uitgaansverbod werden een christelijke school en enkele overheidsgebouwen in brand gestoken. Een politieman kwam om toen hij werd overreden. Op zeker tien plaatsen in Kashmir schoot de politie op betogers om hen uit elkaar te drijven. Er vielen rond 200 gewonden, van wie de meesten agenten. Het dodental van deze zomer staat nu op bijna negentig.

Bestuurders van Kashmir benadrukten gisteren dat de escalatie alleen om de koran in de VS ging. Maar de betogers schreeuwden niet alleen leuzen tegen Amerika, ook eisten zij het vertrek van de enorme Indiase leger- en politiemacht, zoals zij bij elke demonstratie doen. Het is een eis die deze zomer vanuit New Delhi steeds beantwoord is met streng optreden van leger en politie. Vandaag zijn duizenden extra agenten ingezet om het uitgaansverbod in de vallei te handhaven. Zij hebben opdracht iedereen neer te schieten die dat overtreedt.

Voor India is Kashmir – de enige deelstaat met een islamitische meerderheid – een onlosmakelijk deel van het land, voor Pakistan geldt hezelfde. De landen hebben in 1947 en 1965 oorlog gevoerd om het voormalige prinsdom, dat nog altijd de kern vormt van hun vijandschap. Geregeld zijn er schermutselingen rond de bestandslijn en er bestaan zeer sterke vermoedens dat de Pakistaanse inlichtingendienst militante groepen aanstuurt die aanslagen plegen in Indiaas Kashmir en elders in het land. Er is een brede protestbeweging in de deelstaat die inmiddels niet meer alleen bestaat uit jongemannen, maar ook uit de weduwes en moeders van slachtoffers van het politiegeweld.

Een politieke oplossing die ook voor Pakistan goed genoeg is zou een grote verbetering kunnen betekenen voor de oorlog in Afghanistan. Aangenomen wordt dat de Pakistaanse inlichtingendienst de Talibaan steunt om op Afghanistan te kunnen terugvallen bij een Indiase aanval uit het oosten.

Bij de onafhankelijkheid in 1947 en de oprichting van Pakistan werd Kashmir grotendeels ingedeeld bij India onder voorwaarde dat de bevolking zich in een referendum zou mogen uitspreken. Dat is nooit gebeurd. De vredesdialoog tussen de twee landen wordt steeds verstoord door wederzijds wantrouwen en aanslagen.

Ook nu ziet de regering in Delhi geen andere oplossing dan strengere ordehandhaving. Het Indiase kabinet zou gisteren vergaderen over opheffing van een oude wet die leger en politie in Kashmir verregaande bevoegdheden geeft voor het gebruik van geweld, maar daarover is niets besloten. Premier Singh zei wel „bereid te zijn tot gesprekken met iedere persoon of groep die geweld afzweert”, maar dat was hij eerder ook al.